یک کلیک تا سرقت اطلاعات عکس یادگاری و کارت دعوت عروسی را جدی بگیرید!

«سلام، چند تا عکس قدیمی ازت پیدا کردم، این ها رو ببین!»؛ «این کارت دعوت عروسی ماست، برای دیدنش فایل رو نصب کن»؛ «تو هم توی این عکس هستی، دانلودش کن!»
شاید این پیام ها در نگاه اول کاملا عادی به نظر برسند؛ پیامی از سوی یک دوست، آشنا یا حتی یکی از اعضای خانواده که مقرر است خاطره ای را زنده کند یا خبری خوش را به مخاطب برساند، اما درست در همین نقطه است که یک پیام ساده می تواند به آغاز یک دردسر بزرگ تبدیل گردد.
کافی است کاربر به اعتبار نام فرستنده یا جذابیت محتوای پیام اعتماد کند، روی لینک بزند یا برنامه پیشنهادی را نصب کند؛ از این لحظه امکان دارد موبایل او به بستری برای دسترسی بدون مجوز به اطلاعات شخصی، پیامک ها، مخاطبان و حتی اطلاعات بانکی تبدیل گردد.
ماجرا فقط به از دست رفتن اطلاعات یک نفر ختم نمی شود؛ در بعضی موارد، بدافزار بعد از آلوده کردن گوشی، همان پیام فریبنده را برای مخاطبان قربانی ارسال می کند و به این ترتیب، موبایل فردی که خود قربانی شده است، به ابزاری برای گرفتار کردن دیگران تبدیل می شود.

۷۰ درصد جرائم سایبری؛ سهم دو شگرد تکراری

در همین راستا با سردار وحید مجید، رییس پلیس فتا فراجا گفت و گو کردیم. وی با اشاره به افزایش فراوانی جرائم سایبری در رابطه با لینک های آلوده و فایل های مخرب اظهار نمود: بررسیهای دو ماه گذشته نشان داده است از مجموع جرائم سایبری در رابطه با لینک ها و فایل های آلوده، حدود ۷۰ درصد با دو شگرد «عکس یادگاری» و «کارت دعوت» انجام شده است.
وی ادامه داد: در این شگردها، مجرمان با ارسال لینک های آلوده یا فایل های مخرب با عنوان مشاهده عکس یادگاری و کارت دعوت، کاربران را به باز کردن لینک یا دریافت و اجرای فایل تشویق می کنند تا از اطلاعات و دسترسی های آنان سوءاستفاده کنند.
رییس پلیس فتا فراجا با اشاره به فراوانی قابل توجه این دو شگرد تصریح کرد: کاربران باید در برخورد با پیام هایی با عناوین عکس یادگاری یا کارت دعوت، هوشیار باشند و از باز کردن لینک ها و دریافت و اجرای فایل های مشکوک اجتناب کنند. همچنین، حتی اگر این پیام ها از حساب افراد آشنا ارسال شده باشد، قبل از هر اقدامی، اصالت پیام را از راه تماس با فرستنده بررسی نمایند.
وی تاکید کرد: اعتماد بدون بررسی به لینک ها و فایل های دریافتی می تواند زمینه ساز گرفتار شدن کاربران در دام مجرمان سایبری شود.

مجرمان لزوماً به روشهای پیچیده و فریب های عجیب وغریب نیاز ندارند

شاید تصور شود این شیوه ها با اطلاع رسانی های مکرر پلیس فتا دیگر کارآمدی سابق را ندارند و مردم با این ترفندها آشنا شده اند، اما آمار جدید نشان داده است حقیقت چیز دیگری است.
بررسی های پلیس فتا از جرائم سایبری در دو ماه گذشته حکایت کننده از آنست که حدود ۷۰ درصد این جرائم به لینک های آلوده با عنوان عکس یادگاری و فایل های مخرب تحت عنوان کارت دعوت مربوط بوده است؛ آماری که نشان داده است این دو شگرد همچنان در صدر روشهای پرتکرار مجرمان سایبری قرار دارند.
نکته قابل تأمل آنست که مجرمان برای اجرای این نقشه ها لزوماً به روشهای پیچیده و فریب های عجیب وغریب نیاز ندارند؛ گاهی یک پیام کوتاه با مضمون «این عکس توئه» یا «دعوتی عروسی رو ببین» کافی است تا حس کنجکاوی یا اعتماد مخاطب، او را به سوی نصب یک برنامه ناشناس سوق دهد.

از عکس یادگاری تا کارت دعوت؛ ترفندی که قربانیان حقیقی دارد

این شیوه کلاهبرداری فقط یک اخطار فرضی یا احتمال امنیتی نیست و قبل از این هم پرونده های حقیقی در این مورد تشکیل شده است. یکی از نمونه های قابل توجه، پرونده ای بود که شهریورماه سال جاری از جانب پلیس فتا تهران بزرگ اعلام شد؛ در این پرونده، ۵۰ شهروند تهرانی قربانی فایل های آلوده با عنوان عکس یادگاری شده بودند.
بر اساس اعلام رییس پلیس فتا تهران بزرگ، مجرمان سایبری با ارسال لینک ها و فایل هایی در قالب تصاویر قدیمی، عکس یادگاری یا تصاویر شخصی، کاربران را به باز کردن محتوای آلوده تشویق کرده بودند. بعد از کلیک و اجرای فایل، موبایل برخی قربانیان آلوده شده و اطلاعات شخصی و بانکی آنان در معرض دسترسی بدون مجوز قرار گرفته بود.
در این پرونده، مبحث به سرقت از حساب چند نفر محدود نمانده بود؛ بررسیهای پلیسی نشان داد بدافزار در بعضی موارد بدون اطلاع کاربر برای سایر مخاطبان هم پیام ارسال می کرد و زمینه گسترش دام کلاهبرداری را فراهم می ساخت.
پلیس فتا بعد از بررسیهای فنی، عامل این اقدامات را شناسایی و در مخفیگاهی اجاره ای در اطراف تهران دستگیر کرد. همینطور با اقدام سریع کارشناسان، وجوه سرقت شده ردیابی و از خروج این مبالغ از چرخه بانکی جلوگیری شد.
این پرونده به خوبی نشان داده است که یک فایل ظاهراً ساده با عنوان عکس یادگاری چه طور می تواند به سرقت اطلاعات و برداشت بدون مجوز از حساب بانکی ده ها نفر منجر شود.

کارت دعوت عروسی؛ بهانه ای تازه برای آلوده کردن تلفن همراه

شگرد دیگر مجرمان، استفاده از عنوان کارت دعوت عروسی است؛ روشی که به سبب ارتباط با مناسبت های اجتماعی و خانوادگی، می تواند اعتماد مخاطبان را جلب نماید. در این تکنیک، پیامی با مضمون دعوت به مراسم عروسی برای کاربر ارسال می شود و از او خواسته می شود برای مشاهده کارت دعوت، فایل یا برنامه ای را دانلود و نصب کند.
در حالی که برای مشاهده یک کارت دعوت معمولی نیاز به نصب نرم افزار ناشناس وجود ندارد، مجرمان از همین درخواست برای وارد کردن بدافزار به موبایل کاربران استفاده می نمایند.
پلیس فتا گیلان هم پنجم آبان ماه سال جاری درباره ی همین شگرد اخطار داد و اعلام نمود مجرمان با ارسال پیام های جعلی تحت عنوان کارت عروسی، شهروندان را به کلیک روی لینک های ناشناس و آلوده تشویق می کنند تا به اطلاعات شخصی و بانکی آنان دسترسی پیدا کنند.
هشدارهای مشابه از استانهای دیگر هم انتشار یافته است. پلیس فتای زنجان در شهریورماه سال جاری درباره ی برنامه های جعلی عکس یادگاری اعلام نمود که این برنامه ها می توانند بعد از نصب به تصاویر، لیست مخاطبان و اطلاعات بانکی کاربران دسترسی پیدا کنند و حتی پیام های آلوده را بصورت خودکار برای سایر مخاطبان ارسال نمایند.
بنابراین، مساله فقط یک پیامک جعلی یا یک لینک مشکوک نیست؛ گاهی یک موبایل آلوده می تواند به نقطه آغاز زنجیره ای از کلاهبرداری ها تبدیل گردد.

هشدارهایی که پیشتر هم داده شده بود؛ چرا همچنان قربانی می شویم؟

پلیس فتا قبل از این هم بارها درباره ی لینک های آلوده و فایل های مخرب اخطار داده است؛ در عین حال، تغییر عنوان پیام ها و استفاده از موضوعات روزمره سبب شده است مجرمان همچنان بتوانند از اعتماد و بی احتیاطی کاربران سوءاستفاده کنند.
در اردیبهشت ماه سال گذشته، پلیس فتا درباره ی پیامک های جعلی ابلاغیه قضایی اخطار داده بود. در آن شیوه، مجرمان با ارسال پیامکی با عنوان شکایت یا ابلاغیه قضایی، مخاطب را به کلیک روی لینک و نصب یک برنامه تشویق می کردند. در ادامه هم با هدایت کاربر به درگاه جعلی پرداخت، اطلاعات کارت بانکی او را دزدی می کردند.
یکی دیگر از نکات مهمی که پلیس در همان زمان به آن اشاره کرده بود، ارسال خودکار پیامک های آلوده از موبایل قربانی برای صدها شماره دیگر بود؛ موضوعی که باعث می شد افراد بیشتری در دام مجرمان گرفتار شوند، در حالیکه فرستنده پیام ممکن بود خود از قربانیان این کلاهبرداری باشد.
در دی ماه سال قبل هم پلیس فتا از افزایش ارسال لینک های مخرب از راه پیامک و پیام رسان ها اطلاع داده بود و نسبت به سعی برای آلوده کردن موبایل شهروندان اخطار داده بود.
در مهرماه سال جاری هم معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا فراجا بار دیگر درباره ی ارسال فایل های آلوده با عنوان عکس یادگاری و کارت دعوت عروسی اخطار داد و تاکید کرد که کاربران نباید برای مشاهده چنین محتواهایی برنامه های ناشناس را نصب کنند.
این هشدارها یک پیام مشترک دارند؛ مجرمان امکان دارد هر بار از عنوانی تازه استفاده کنند، اما هدف همچنان دسترسی به اطلاعات کاربران و سوءاستفاده مالی از آنان است.
یک کلیک تا سرقت اطلاعات؛ مردم چه نکاتی را رعایت کنند؟
با توجه به ادامه این شگردها و سهم بالای آنها در جرائم سایبری دو ماه اخیر، رعایت چند نکته ساده می تواند تا حد زیادی از گرفتار شدن کاربران در این دام جلوگیری نماید.
نخست این که به هیچ عنوان فقط به سبب ارسال پیام از سوی یک دوست یا آشنا به محتوای آن اعتماد نکنید. امکان دارد موبایل یا حساب کاربری همان فرد پیشتر آلوده شده باشد و پیام بدون اطلاع او برای شما ارسال شده باشد. در چنین شرایطی، قبل از باز کردن لینک، از راه تماس تلفنی یا راهی مستقل از فرستنده درباره ی صحت پیام سؤال کنید.
دوم این که برای مشاهده عکس، آلبوم تصاویر یا کارت دعوت، هیچ برنامه ناشناسی را از راه لینک های ارسالی در پیام رسان ها نصب نکنید. خصوصاً فایل هایی با پسوند APK که امکان نصب برنامه روی گوشیهای اندرویدی را فراهم می کنند، باید با حساسیت بیشتری بررسی شوند.
سوم این که نرم افزارهای مورد نیاز خویش را فقط از منابع و فروشگاه های معتبر دریافت کنید و به برنامه های ناشناس اجازه دسترسی به پیامک ها، مخاطبان، تصاویر و سایر اطلاعات موبایل را ندهید.
همچنین فعال سازی تأیید دومرحله ای برای حساب های کاربری، خودداری از در اختیار گذاشتن کدهای تأیید و رمزهای یک بارمصرف و بررسی نشست های فعال پیام رسان ها از دیگر اقداماتی است که می تواند امنیت کاربران را افزایش دهد.
اگر روی لینک آلوده کلیک کردیم چه کنیم؟
یکی از اشتباهات رایج کاربران این است که بعد از کلیک روی لینک مشکوک، به سبب این که اتفاق ظاهری خاصی در موبایل رخ نداده است، تصور می کنند خطری آنها را تهدید نمی کند؛ در حالیکه امکان دارد بدافزار نصب شده باشد یا دسترسی هایی در اختیار آن قرار گرفته باشد.
در چنین شرایطی، پلیس فتا سفارش کرده است در صورت احتمال آلودگی موبایل، ارتباط اینترنتی گوشی را فورا قطع کنید و دستگاه را در حالت پرواز قرار دهید.
پس از آن، برنامه های تازه نصب شده و ناشناس را بررسی کنید و در صورت شناسایی برنامه مشکوک، دسترسی های آنرا قطع و برای حذف و بررسی فنی اقدام کنید. همینطور در صورت احتمال دسترسی بدون مجوز به حساب های بانکی، از راه بانک و پلیس فتا مبحث را فوراً پیگیری کنید.
اگر وجهی از حساب بانکی شما برداشت شده است، زمان اهمیت زیادی دارد؛ ازاین رو نباید پیگیری را به ساعات یا روزهای بعد موکول کنید. تماس با مرکز فوریت های سایبری پلیس فتا به شماره ۰۹۶۳۸۰ و رجوع برای پیگیری مبحث می تواند در انجام اقدامات فوری و پیشگیری از انتقال بیشتر وجوه مؤثر باشد.
یک اخطار ساده را جدی بگیریم
واقعیت این است که مجرمان سایبری برای سرقت اطلاعات و پول مردم همیشه به شگردهای پیچیده نیاز ندارند؛ گاهی از حس کنجکاوی، اعتماد به دوستان و آشنایان یا حتی نگرانی افراد درباره ی یک پیام قضایی و اداری سوءاستفاده می کنند.
امروز امکان دارد عنوان پیام «عکس یادگاری» باشد و فردا «کارت دعوت عروسی» یا هر مبحث جذاب دیگری؛ آن چه اهمیت دارد، شناخت ماهیت این پیام ها و پرهیز از کلیک عجولانه روی لینک های ناشناس است.
وقتی رییس پلیس فتا فراجا از سهم ۷۰ درصدی این دو شگرد در جرائم سایبری دو ماه گذشته خبر می دهد، دیگر نمی توان آنها را فقط پیام هایی مشکوک و کم اهمیت دانست. این آمار نشان داده است با وجود هشدارهای قبلی، همچنان تعداد زیادی از کاربران در معرض این ترفندها قرار دارند.
پس اگر پیامی با عنوان «عکس یادگاری» یا «کارت دعوت» دریافت کردید، قبل از هر اقدامی مکث کنید؛ نه روی لینک بزنید، نه فایل ناشناس نصب کنید و نه به صرف این که پیام از سوی یک آشنا ارسال شده است به آن اعتماد کنید. گاهی فاصله میان امنیت اطلاعات و از دست رفتن دارایی های بانکی، فقط یک کلیک است.
به اجمال، وی تصریح کرد: اعتماد بدون بررسی به لینک ها و فایل های دریافتی می تواند زمینه ساز گرفتار شدن کاربران در دام مجرمان سایبری شود.
مجرمان لزوماً به روشهای پیچیده و فریب های عجیب وغریب نیاز ندارند
شاید تصور شود این شیوه ها با اطلاع رسانی های مکرر پلیس فتا دیگر کارایی سابق را ندارند و مردم با این ترفندها آشنا شده اند، اما آمار جدید نشان داده است حقیقت چیز دیگری است.
بررسی های پلیس فتا از جرائم سایبری در دو ماه گذشته حکایت کننده از آنست که حدود ۷۰ درصد این جرائم به لینک های آلوده با عنوان عکس یادگاری و فایل های مخرب تحت عنوان کارت دعوت مربوط بوده است؛ آماری که نشان داده است این دو شگرد بازهم در صدر روشهای پرتکرار مجرمان سایبری قرار دارند.
نکته قابل تأمل آنست که مجرمان برای اجرای این نقشه ها لزوماً به روشهای پیچیده و فریب های عجیب وغریب نیاز ندارند؛ گاهی یک پیام کوتاه با مضمون این عکس توئه یا دعوتی عروسی رو ببین کافی است تا حس کنجکاوی یا اعتماد مخاطب، او را به سمت نصب یک برنامه ناشناس سوق دهد.
از عکس یادگاری تا کارت دعوت؛ ترفندی که قربانیان حقیقی دارد
این شیوه کلاهبرداری فقط یک اخطار فرضی یا احتمال امنیتی نیست و پیش از این هم پرونده های حقیقی در این مورد تشکیل شده است. پلیس فتای زنجان در شهریورماه سالجاری درباره ی ی برنامه های جعلی عکس یادگاری اظهار داشت که این برنامه ها می توانند پس از نصب به تصاویر، فهرست مخاطبان و اطلاعات بانکی کاربران دسترسی پیدا کنند و حتی پیام های آلوده را به طور خودکار برای سایر مخاطبان ارسال کنند.
بنابراین، مساله فقط یک پیامک جعلی یا یک لینک مشکوک نیست؛ گاهی یک موبایل آلوده می تواند به نقطه شروع زنجیره ای از کلاهبرداری ها تبدیل گردد.
هشدارهایی که پیش تر هم داده شده بود؛ چرا بازهم قربانی می شویم؟
پلیس فتا پیش از این هم بارها درباره ی ی لینک های آلوده و فایل های مخرب اخطار داده است؛ با این حال، تغییر عنوان پیام ها و استفاده از موضوعات روزمره سبب گشته است مجرمان بازهم بتوانند از اعتماد و بی احتیاطی کاربران سوءاستفاده کنند.
در اردیبهشت ماه سال گذشته، پلیس فتا درباره ی ی پیامک های جعلی ابلاغیه قضایی اخطار داده بود. بویژه فایل هایی با پسوند APK که امکان نصب برنامه روی گوشی های اندرویدی را فراهم می کنند، باید با حساسیت بیشتری بررسی شوند.
سوم اینکه نرم افزارهای مورد نیاز خود را فقط از منابع و فروشگاه های معتبر دریافت کنید و به برنامه های ناشناس اجازه دسترسی به پیامک ها، مخاطبان، تصاویر و سایر اطلاعات موبایل را ندهید.
همچنین فعال سازی تأیید دومرحله ای برای حساب های کاربری، خودداری از در اختیار گذاشتن کدهای تأیید و رمزهای یک بارمصرف و بررسی نشست های فعال پیام رسان ها از دیگر اقداماتی است که می تواند امنیت کاربران را افزایش دهد.
اگر روی لینک آلوده کلیک کردیم چه کنیم؟
یکی از اشتباهات رایج کاربران این است که پس از کلیک روی لینک مشکوک، به جهت اینکه اتفاق ظاهری خاصی در موبایل رخ نداده است، تصور می کنند خطری آنها را تهدید نمی کند؛ در صورتی که امکان دارد بدافزار نصب شده باشد یا دسترسی هایی در اختیار آن قرار گرفته باشد.
در چنین شرایطی، پلیس فتا سفارش کرده است در صورت احتمال آلودگی موبایل، ارتباط اینترنتی گوشی را فورا قطع کنید و دستگاه را در حالت پرواز قرار دهید.
پس از آن، برنامه های تازه نصب شده و ناشناس را بررسی کنید و در صورت شناسایی برنامه مشکوک، دسترسی های آن را قطع و برای حذف و بررسی فنی اقدام کنید.