کاهش آمار ترک تحصیلی و افزایش شمار کودکان بازمانده از تحصیل
کاهش آمار ترک تحصیلی و افزایش شمار کودکان بازمانده از تحصیل
کاهش آمار ترک تحصیلی و افزایش شمار کودکان بازمانده از تحصیل
به گزارش مدل کودک، بر مبنای آمار اعلام شده از جانب وزارت آموزش و پرورش، در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۱، ۹۰۲ هزار و ۱۸۸ کودک در مقاطع مختلف تحصیلی از تحصیل بازمانده اند که این رقم در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ به ۹۲۸ هزار و ۷۲۹ کودک رسیده است. این درحالیست که در مقابل، نرخ «ترک تحصیل» در تمامی مقاطع تحصیلی با روند کاهشی همراه بوده است، به طوریکه این نرخ در کل دوره های تحصیلی از ۱.۹۷ درصد در سال ۱۴۰۱-۱۴۰۲ به ۱.۶۵ درصد در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ کاسته شده است.
به گزارش مدل کودک به نقل از ایسنا، با عنایت به کارکردهای آموزش و پرورش در تغییرات بنیادین جامعه و نقش آن در تربیت نیروی انسانی آموزش دیده بعنوان راهبردی ترین دارایی کشور، سطح پوشش تحصیلی دانش آموزان و میزان دسترسی به آموزش عمومی را میتوان از مهم ترین شاخصهای پیشرفت و توسعه یافتگی و میزان بازماندگی از تحصیل و ترک تحصیل دانش آموزان را نشان دهنده تنزل جایگاه و از دست رفتن مزیت های بلند مدت تحصیل برای آحاد مردم و گسترش فقر و مشکلات اقتصادی در جامعه و بسترساز صدمه های اجتماعی و بازتولید نابرابری های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی کشور درنظر گرفت.
بازماندگی از تحصیل را میتوان پدیده ای پیچیده و چند بعدی و دارای زیست بومی متشکل از وزارت آموزش و پرورش، نهادها و دستگاههای مختلف در زمینه های سیاستگذاری، قانونگذاری، برنامه ریزی، اجرا و نظارت در زمینه های حکمرانی کشور دانست. هرچند شاخص پوشش تحصیلی بخصوص دوره ابتدایی نسبت به دهه های قبل وضعیت بهتری پیدا کرده و هم اکنون به حدود ۹۸ درصد رسیده است اما نرخ قابل توجه ترک تحصیل دانش آموزان و وجود تعداد قابل توجهی از کودکان خارج از مدرسه یا بازمانده از تحصیل، عدم تحقق اهداف در ارتباط با آموزش الزامی و شکست در سیاست انسداد مبادی بی سوادی که از برنامه اول توسعه کشور تابحال در دستور کار قرار داشته است، عارضه یابی و احصای دلایل و ریشه های اساسی پدیده بازماندگی از تحصیل و بازاندیشی در برنامه ها و ساز و کارهای مواجهه با این پدیده با رویکرد بین بخشی و فرابخشی در بالاترین سطوح حکمرانی کشور را اجتناب ناپذیر کرده است.
روند تغییرات وضعیت بازماندگی از تحصیل و ترک تحصیل
یکی از مهم ترین شاخصهای ارزشیابی نظام آموزش و پرورش کشور، «شاخص بازماندگی از تحصیل» است. بر مبنای مصوبه شورایعالی آموزش و پرورش، شاخص «بازماندگی از تحصیل» نشان دهنده درصد کودکان و نوجوانان از کل جمعیتی است که در بازه سنی رسمی یک دوره تحصیلی معین قرار دارند، اما در یک سال تحصیلی مشخص در هیچ یک از دوره های تحصیل رسمی الزامی ثبت نام نکرده اند.
همینطور یکی از شاخصهای تعیین کننده وضعیت دانش آموزان بازمانده از تحصیل، شاخص ترک تحصیل است. برپایه تعریف مرکز ملی آمار (۱۴۰۳)، شاخص ترک تحصیل هم برای دانش آموزانی به کار می رود که حین تحصیل، پس از قبولی یا مردودی، به هر علتی نظام آموزشی را ترک کرده باشند.
بر اساس آمار وزارت آموزش و پرورش، در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۱، ۹۰۲ هزار و ۱۸۸ کودک در مقاطع مختلف تحصیلی از تحصیل بازمانده اند که در این آمار، به تفکیک تعداد بازماندگان از تحصیل در مقطع ابتدایی ۱۵۶ هزار و ۸۳۵ نفر، در دوره اول متوسطه ۱۹۵ هزار و ۵۶۸ نفر و در دوره دوم متوسطه ۵۴۹ هزار و ۷۸۵ نفر اعلام شده است.
همینطور نرخ ترک تحصیل در سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۲ در کل دوره های تحصیلی ۱.۹۷ درصد (معادل ۲۸۷ هزار و ۶۱۷ نفر) بوده است که این نرخ در مقطع ابتدایی ۰.۹۷ درصد (۸۷ هزار و ۵۴۴ نفر)، در دوره اول متوسطه ۴.۰۹ درصد (۱۴۹ هزار و ۲۸۸ نفر) و در دوره دوم متوسطه ۲.۵۹ درصد (۵۰ هزار و ۷۸۵ نفر) گزارش شده است.
اما در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ تعداد کل بازماندگان از تحصیل ۹۲۸ هزار و ۷۲۹ نفر بوده که از این تعداد ۱۷۱ هزار و ۹۹۲ نفر در مقطع ابتدایی، ۱۹۸ هزار و ۱۰۹ نفر در دوره اول متوسطه و ۵۵۸ هزار و ۶۲۸ نفر در دوره دوم متوسطه بوده اند. نرخ ترک تحصیل در سال ۱۴۰۲-۱۴۰۳ در کل دوره های تحصیلی ۱.۶۵ درصد (معادل ۲۴۷ هزار و ۲۴۲ نفر)، در مقطع ابتدایی ۰.۹۱ درصد (۸۴ هزار و ۱ نفر)، در دوره اول متوسطه ۳.۴۷ درصد (معادل ۱۳۰ هزار و ۴۳۲ نفر) و در دوره دوم متوسطه ۱.۶۵ درصد (معادل۳۲ هزار و ۸۰۹ نفر) اعلام شده است.
افزایش تعداد کودکان بازمانده از تحصیل در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ نسبت به ۱۴۰۲-۱۴۰۱
کاهش نرخ ترک تحصیل
بر این اساس، تعداد کودکان بازمانده از تحصیل در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ نسبت به ۱۴۰۲-۱۴۰۱ افزایش پیدا کرده است. به تفکیک مقاطع تحصیلی، تعداد بازماندگان در مقطع ابتدایی از ۱۵۶ هزار و ۸۳۵ نفر در سال ۱۴۰۱-۱۴۰۲ به ۱۷۱ هزار و ۹۹۲ نفر در سال تحصیلی جدید رسیده است. در دوره اول متوسطه هم این رقم از ۱۹۵ هزار و ۵۶۸ نفر به ۱۹۸ هزار و ۱۰۹ نفر و در دوره دوم متوسطه از ۵۴۹ هزار و ۷۸۵ نفر به ۵۵۸ هزار و ۶۲۸ نفر افزایش پیدا کرده است.
در مقابل اما، نرخ ترک تحصیل در تمامی مقاطع تحصیلی با کاهش همراه بوده است، به طوریکه نرخ ترک تحصیل در کل دوره های تحصیلی از ۱.۹۷ درصد (معادل ۲۸۷ هزار و ۶۱۷ نفر) در سال ۱۴۰۱-۱۴۰۲ به ۱.۶۵ درصد (معادل ۲۴۷ هزار و ۲۴۲ نفر) در سال ۱۴۰۲-۱۴۰۳ کاسته شده است.
بر طبق این آمار، باآنکه تعداد بازماندگان از تحصیل در سال تحصیلی جدید نسبت به سال قبل افزایش داشته، اما نرخ ترک تحصیل در مقایسه با سال قبل روند کاهشی را طی کرده است.
«نرخ خالص کودکان بازمانده از تحصیل» مستلزم شناسایی علل عدم حضور این افراد در مدرسه
برپایه گزارشی که از جانب مرکز پژوهش های مجلس انتشار یافته است، آمار عرضه شده در جدول فوق در ارتباط با تعداد افراد متولدین ۶ تا ۱۱ سال (بازه سنی ثبت نام دوره ابتدایی)؛ متولدین ۱۲ تا ۱۴ سال (بازه سنی ثبت نام دوره متوسطه اول) و متولدین ۱۵ تا ۱۷ سال (بازه سنی ثبت نام دوره متوسطه دوم) است که به علل مختلف در سال تحصیلی موردنظر در هیچ مدرسه ای بعنوان دانش آموز ثبت نام نشده و در سامانه دانش آموزی وزارت آموزش و پرورش کد دانش آموزی دریافت نکرده اند. در واقع این آمار برمبنای تفاضل تعداد کد ملی دانش آموزان ثبت نام شده یک بازه سنی مشخص از تعداد کد ملی افراد متولدشده آن بازه سنی که در ایران متولد شده اند محاسبه و گزارش شده است.
با این وجود امکان دارد به علل مختلف همچون مرگ ومیر یا مهاجرت بعضی از افراد متولدشده در بازه های سنی ۶ تا ۱۷ سال یا کم توانی ذهنی شدید، اصولاً حضور یا ثبت نام بعضی از این افراد در مدارس کشور امکانپذیر نباشد. با این حال، به علت ضعف در سامانه های آماری و مشکلات محاسباتی، این افراد در آمار بازماندگان از تحصیل محاسبه می شوند.
همینطور بعضی از کودکان در مدارس غیررسمی یا شبه مدارسی همچون مدارس مسجدمحور مشغول به تحصیل شده و به علت مشکلات در ارتباط با عدم ثبت نام رسمی این کودکان در سامانه های وزارت آموزش و پرورش، در طول سال تحصیلی بعنوان بازمانده از تحصیل شناسایی شوند. با این وجود امکان دارد این کودکان در پایان سال تحصیلی در چارچوب طرح های بازماندگان از تحصیل در یکی از مدارس رسمی کشور ثبت نام شده و برای آنها کارنامه تحصیلی هم صادر شود. در واقع این افراد مادامی که در سامانه های دانش آموزی وزارت آموزش و پرورش ثبت نام نکنند، کماکان از بازماندگان تحصیل محسوب می شوند، بنابراین احصای تعداد واقعی یا «نرخ خالص کودکان بازمانده از تحصیل» مستلزم شناسایی علل عدم حضور این افراد در مدرسه و حذف بخشی از اشخاصی است که اصولا فاقد شرایط تحصیل و ثبت نام در مدارس کشور بوده یا به شکلی دیگر در شبه مدارس یا مدارس خارج از کشور درحال تحصیل هستند.
منبع: modelkids.ir
