بحران هویت سالمندان با مهارت آموزی و خودمراقبتی مهار می شود

بحران هویت سالمندان با مهارت آموزی و خودمراقبتی مهار می شود

به گزارش مدل کودک به نقل از پایگاه خبری تحلیلی رادیو گفتگو، برنامه «از من بپرس» با مبحث روان شناسی سالمندی، از پذیرش تا کیفیت زندگی و با حضور هما مردان، روانشناس سالمندان، به روی آنتن رفت.
هما مردان، با تبیین جایگاه سالمندی در هرم رشد انسانی اظهار داشت: سالمندی هیچگاه به معنای رکود یا پایان فعالیت نیست، بلکه اوج کمال روحی، معنوی و تجمیع تجارب زیسته به شمار می رود؛ حتی در شرایطی که قوای جسمانی تا حدی رو به تحلیل می گذارد، فرد می تواند با سازگاری، مراقبت های پزشکی و تقویت آرامش درون، کیفیتی خیلی بالا از زندگی را تجربه کند.
وی با اشاره به تقسیم بندی دوره های کهنسالی اضافه کرد: در الگوهای بهداشتی کشور، افراد ۶۵ سال به بالا سالمند تلقی می شوند که خود به سه گروه سالمند جوان از ۶۵ تا ۷۵ سال، سالمند میانسال و سالمند پیر تفکیک می گردند؛ بخش عمده ای از سالمندان جوان دارای نشاط و انرژی بالا هستند و جامعه باید با فراهم ساختن زیرساخت های سالمند دوست، بستری برای بهره برداری از این سرمایه های اجتماعی فراهم نماید.
این روانشناس در جواب پرسشی درباره ی انزوای ناشی از فقدان شریک زندگی در سالمندان خاطرنشان کرد: تجربه ازدست دادن همسر، فقدانی عمیق است که فرد را با بحران هویت و تنهایی شدید مواجه می سازد؛ بروز بی حوصلگی، گریه و پرخاشگری در ماه های نخست، بخشی طبیعی از فرآیند عزاداری است و اطرافیان نباید این واکنش ها را نابهنجار تلقی کنند یا به دنبال تحمیل برنامه های شتاب زده بر سالمند باشند.
وی حفظ استقلال فردی و مدارا را کلید تعامل با کهنسالان دانست و اشاره کرد: بزرگ ترین خطا در مقابل سالمند، تحمیل خواسته ها یا نقض خودمختاری او به بهانه دلسوزی است؛ خانواده ها باید با همدلی، احساسات او را به رسمیت بشناسند و به جای اجبار به ترک خانه، در محیط آرامش بخش زندگی در کنارش حضور داشته باشند تا احساس تنهایی کم شود.
مردان پیرامون برگرداندن انگیزه زیستن به سالمندان افسرده تصریح کرد: احیای حس ارزشمندی و کارآمدی، مؤثرترین داروی التیام بخش در این سنین است؛ فرزندان می توانند با واگذاری مسئولیت های سبک، مشورت گرفتن در امور خانواده و برجسته ساختن جایگاه پدری یا مادری، نقش هویتی آنان را زنده نگاه دارند؛ همینطور در صورت استمرار نشانه های افسردگی فراتر از ۶ ماه، همراهی هم زمان روان پزشک و روانشناس در بهبود کیفیت زندگی سالمند راهگشا خواهد بود.

بازنشستگی نباید به معنای توقف و گوشه نشینی باشد

وی با تحلیل دستاوردهای روانی شروع دوره بازنشستگی اظهار داشت: اشتغال نقشی اساسی در تعریف هویت اجتماعی افراد ایفا می کند و قطع ناگهانی این پیوند می تواند احساس پوچی، بی حوصلگی و احساس سربار بودن را در محیط خانه بهمراه داشته باشد.
این روانشناس در مصاحبه با رادیو گفتگو با اعلان اینکه این بحران ارتباطات خانوادگی و آرامش فرد را دستخوش چالش می سازد، اضافه کرد: افراد باید بدانند که بازنشستگی نقطه پایان فعالیت نیست، بلکه آغازی برای پیگیری اهداف و علایقی است که در دوران خدمت فرصت پرداختن به آنها فراهم نبوده است.
وی به طرح پیشنهادی خود برای جلوگیری از بحران های این مقطع اشاره نمود و تصریح کرد: سازمان های دولتی و نهادهای کارفرمایی موظف اند حداقل دو تا پنج سال قبل از موعد بازنشستگی نیروها، دوره های آمادگی و تفاهم نامه های مهارتی با مراکزی همچون فنی و حرفه ای منعقد کنند.
مردان خاطرنشان کرد: با این سازوکار، کارکنان متناسب با رغبت شخصی در حرفه های جایگزین مهارت کسب کرده و بعد از اتمام خدمت رسمی، باانگیزه وارد فعالیتهای نو یا کارآفرینی می شوند.
وی پدیده خودغفلتی را صدمه ای جدی در دوران کهنسالی دانست و اشاره کرد: خودمراقبتی عنصری کلیدی در سلامت روان است و سالمندان باید علاوه بر مراقبت هایی که از طرف خانواده دریافت می کنند، نقش فعالی در رسیدگی به سلامت تن و روان خود داشته باشند.
این روانشناس بیان نمود: توجه به خواب منظم، نوشیدن آب کافی، تحرک روزانه و انجام کارهای کوچک و امیدبخش مانند نگهداری گل وگیاه یا پرداختن به مطالعه و دعا، مانع از تحلیل قوای روحی می شود.
وی درباره ی اهمیت روابط اجتماعی و مهار انزوای سالمندان اضافه کرد: ادامه ارتباط با دوستان قدیمی، شرکت در جمع های محلی و هم نشینی های خانوادگی نقشی درمانگر دارد.
مردان تاکید کرد: فرزندان و نوه ها باید با صبوری و احترام، ارتباطات بین نسلی را حفظ کنند و حتی در صورت دوری مسافت، بوسیله تماسهای تصویری و مکالمات روزمره، حس ارزشمندی و حضور در جمع را به سالمندان منتقل نمایند.
وی به لزومایمن سازی محیط زندگی سالمندان اشاره نمود و اظهار داشت: تعبیه دستگیره در حمام و خدمات بهداشتی، حذف فرش های لغزنده و توجه به نور مناسب فضا، از رخداد حوادث جسمی و به دنبال آن لطمه های سایکوسوماتیک جلوگیری می کند.
این روانشناس تاکید کرد: بهره برداری از خرد و تجارب گران سنگ بازنشستگان و نگاه جامعه به آنان بعنوان پیش کسوتان پرتوان، ضامن پویایی و سلامت اجتماعی کشور است.

به گزارش مدل کودک به نقل از پایگاه خبری تحلیلی رادیو گفتگو، برنامه از من بپرس با مبحث روان شناسی سالمندی، از پذیرش تا کیفیت زندگی و با حضور هما مردان، روانشناس سالمندان، به روی آنتن رفت.هما مردان، با تبیین جایگاه سالمندی در هرم رشد انسانی اظهار داشت: سالمندی هیچگاه به معنای رکود یا پایان فعالیت نیست، بلکه اوج کمال روحی، معنوی و تجمیع تجارب زیسته به شمار می رود؛ حتی در شرایطی که قوای جسمانی تا حدی رو به تحلیل می گذارد، فرد می تواند با سازگاری، مراقبت های پزشکی و تقویت آرامش درون، کیفیتی خیلی بالا از زندگی را تجربه کند.وی با اشاره به تقسیم بندی دوره های کهنسالی اضافه کرد: در الگوهای بهداشتی کشور، افراد ۶۵ سال به بالا سالمند تلقی می شوند که خود به سه گروه سالمند جوان از ۶۵ تا ۷۵ سال، سالمند میانسال و سالمند پیر تفکیک می گردند؛ بخش عمده ای از سالمندان جوان دارای نشاط و انرژی بالا هستند و جامعه باید با فراهم ساختن زیرساخت های سالمند دوست، بستری برای بهره برداری از این سرمایه های اجتماعی فراهم نماید.این روانشناس در جواب پرسشی درباره ی انزوای ناشی از فقدان شریک زندگی در سالمندان خاطرنشان کرد: تجربه ازدست دادن همسر، فقدانی عمیق است که فرد را با بحران هویت و تنهایی شدید مواجه می سازد؛ بروز بی حوصلگی، گریه و پرخاشگری در ماه های نخست، بخشی طبیعی از فرآیند عزاداری است و اطرافیان نباید این واکنش ها را نابهنجار تلقی کنند یا به دنبال تحمیل برنامه های شتاب زده بر سالمند باشند.وی حفظ استقلال فردی و مدارا را کلید تعامل با کهنسالان دانست و اشاره کرد: بزرگ ترین خطا در مقابل سالمند، تحمیل خواسته ها یا نقض خودمختاری او به بهانه دلسوزی است؛ خانواده ها باید با همدلی، احساسات او را به رسمیت بشناسند و به جای اجبار به ترک خانه، در محیط آرامش بخش زندگی در کنارش حضور داشته باشند تا احساس تنهایی کم شود.مردان پیرامون برگرداندن انگیزه زیستن به سالمندان افسرده تصریح کرد: احیای حس ارزشمندی و کارآمدی، مؤثرترین داروی التیام بخش در این سنین است؛ فرزندان می توانند با واگذاری مسئولیت های سبک، مشورت گرفتن در امور خانواده و برجسته ساختن جایگاه پدری یا مادری، نقش هویتی آنان را زنده نگاه دارند؛ همینطور در صورت استمرار نشانه های افسردگی فراتر از ۶ ماه، همراهی هم زمان روان پزشک و روانشناس در بهبود کیفیت زندگی سالمند راهگشا خواهد بود.

منبع: مدل کودک