حمایت مرد از زن در خانه الگویی برای سبک زندگی ایمانی

گروه جامعه؛

نقش پدر در خانواده ای که در یک جامعه دینی زندگی می کند اهمیت ویژه ای دارد. این جامعه دینی به دنبال تحقق سبک زندگی الهی است؛ سبکی که در آن ارتباطات میان افراد مبتنی بر پیوندهای دینی باشد و همه یکدیگر را خواهر و برادر دینی بدانند. بر طبق این دیدگاه، افراد باید نسبت به یکدیگر توجه و احترام ویژه ای داشته باشند.
انسیه برومندپور پژوهشگر قرآن و فعال حوزه زنان و خانواده در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار داشت: در جامعه ای که بر پایه ارزش های دینی بنا شده، خانواده بعنوان سلول بنیادین اجتماع نقشی بی بدیل در ترویج سبک زندگی الهی ایفا می کند. در چنین جامعه ای، ارتباطات انسانی نه تنها بر اساس منافع فردی، بلکه بر پایه پیوندهای دینی شکل می گیرد؛ جایی که افراد یکدیگر را «برادر» و «خواهر دینی» می نامند و در مقابل هم احساس مسئولیت دارند.
وی اضافه کرد: در طول تاریخ ۴۷ ساله انقلاب اسلامی، هرگاه جامعه با بحران هایی چون بیماری کرونا روبرو شده، این روحیه دینی و پیوندهای ایمانی میان مردم احیا و تقویت شده است. مردم، بدون اتکا به دولت، با روحیه ای جهادی و خودجوش به کمک یکدیگر شتافته اند و بار دیگر برادری مؤمنانه را به معرض نمایش گذاشته اند.

آغاز تربیت دینی از بستر خانواده

برومندپور در ادامه با اشاره به اینکه تمرین این پیوندهای عاطفی و ایمانی ابتدا باید از نهاد خانواده آغاز شود اظهار نمود: خانواده، محیطی است که محبت بی دریغ، پایه ریزی تربیت عاطفی و دینی را شکل می دهد. در چنین محیطی، زن و مرد با پذیرش مسئولیت ها و تعهدات متقابل، بستر رشد فرزندان را فراهم می آورند.
به گفته وی بر مبنای آموزه های دینی، مرد وظیفه تأمین نیازهای مادی و امنیت بیرونی خانواده را برعهده دارد، در حالیکه زن عهده دار آرامش معنوی، عاطفی و روانی درون خانه است. این تقسیم نقش ها مکمل یکدیگرند و در کنار هم ساختار سالمی را برای خانواده رقم می زنند؛ محیطی که فرزندان در آن با آرامش، محبت و تربیت دینی رشد می کنند. هر یک باید توانمندیهای خویش را به بهترین نحو به کار گیرد: مرد در تأمین امنیت مادی و مالی و زن در ایجاد امنیت معنوی و عاطفی.
والدین در مقابل تربیت فرزندان مسئولیت مشترک دارند و انتقال این مسئولیت صرفا به یک طرف (زن یا مرد) برخلاف روح دین و فرهنگ اسلامی است
وی همینطور اظهار نمود: در چنین ساختاری، والدین در مقابل تربیت فرزندان مسئولیت مشترک دارند و انتقال این مسئولیت صرفا به یک طرف (زن یا مرد) برخلاف روح دین و فرهنگ اسلامی است. متاسفانه برخی رسوم ناصواب، همچون انتقال کامل تربیت کودک به خانواده یکی از طرفین، در بعضی جوامع دیده می شود که با مبانی اسلامی سازگار نیست. طبیعی است که وقتی پیوند عاطفی بین زن و شوهر به درستی برقرار شود، زمینه تشکیل یک خانواده سالم و مستحکم فراهم می گردد.

قوامیت مرد؛ مسئولیتی فراتر از تأمین مالی

برومندپور در ادامه به اشاره به آیات قرآن اظهار داشت: واژه «قوام» که در آیه ۳۴ سوره نساء به آن اشاره شده، به معنای ایستادگی، استواری و پشتیبانی است. کلمه «قوام» از ریشه قَوَمَ است که در مقابل «قعود» (نشستن) قرار دارد و به معنای ایستادگی، استواری و ثبات است. «قوام» به معنای حالتی است که شخصی بسیار محکم، استوار و مقاوم باشد؛ کسی که تکان ناپذیر است و مانند دیواری محکم یا ستونی استوار عمل می کند که گیاهان به آن تکیه می کنند و رشد می یابند.
وی همینطور اظهار داشت: مرد بعنوان «قوام خانواده»، مسئول حمایت همه‌جانبه از اعضای خانواده در زمینه های مالی، معنوی، فکری و روانی است. این حمایت ها سبب می شود که زن و اعضای خانواده رشد کنند و در راه کمال قرار گیرند. این نقش، محدود به تأمین هزینه های زندگی نیست، بلکه شامل فراهم کردن بستری امن برای رشد و تعالی همسر و فرزندان هم می شود.
مرد بعنوان «قوام خانواده»، مسئول حمایت همه‌جانبه از اعضای خانواده در زمینه های مالی، معنوی، فکری و روانی است
این فعال حوزه خانواده بیان نمود: امام خمینی (ره) هم بر نقش حمایت گر مرد در راه رشد معنوی زن و خانواده تاکید داشتند و مردان را تشویق می کردند تا برای ارتقاء معرفت و آگاهی زنان خانواده بکوشند. مرد باید نقش خویش را بعنوان پدر، برادر، همسر یا حتی پدربزرگ، بعنوان حمایت گر و حامی در راه رشد معنوی، فکری و اعتقادی زنان خانواده به خوبی ایفا کند. همان گونه که در ادبیات حضرت آقا آمده است، «صلاح زنان مقدم بر صلاح مردان است»، در این راستا، رهبر معظم انقلاب هم زنان را به مطالعه و علم آموزی دعوت کرده اند و مردان را موظف به فراهم کردن این فضا دانسته اند.
وی اظهار نمود: نمونه ای روشن از این رویکرد، رفتار شهید سید عباس موسوی، دبیرکل پیشین حزب الله لبنان است خواهرش تعریف می کرد که یک مرتبه من و همسرم همراه با خانم و پسرش که بعداً شهید شدند، در خانه مشغول کارهای خانه بودیم. سید عباس وارد خانه شد و پرسید: «مگه کلاس حوزه نداشتید؟» خانم ها گفتند: «آره، داشتیم ولی کارهای خانه مانده بود، به همین خاطر نرفتیم.» سید عباس اظهار داشت: «کلاس شما خیلی مهم تره، کارهای خانه را من انجام می دهم، شماها بروید کلاس.» این یعنی مردی که متوجه است باید به رشد فکری زنان نزدیکش توجه کند؛ این یکی از جلوه های ویژه قوام مرد است.

قوامیت در عمل: مردِ مسئول، پدرِ حامی

برومندپور ضمن اشاره به این که قوامیت مرد در خانواده تنها زمانی معنا پیدا می کند که او مسئولیت خویش را بعنوان پدر، همسر، برادر یا حتی پدربزرگ با جدیت ایفا کند، بیان نمود: مردی که رشد فکری، اعتقادی و معنوی زنان خانواده اش را حمایت می کند، در واقع مسیر استقامت خانواده و جامعه را هموار می سازد.
از منظر این پژوهشگر قرآن در آموزه های اسلامی، مرد موظف است حتی بعد از مرگ هم نفقه همسرش را از راه ارث تأمین کند. این نشانه ای از مسئولیت پذیری فراگیر مرد در ساختار خانواده است. بنابراین، اگر مردی قوام خانواده است، باید در کنار تأمین مالی، در راه تربیت، رشد فکری و صیانت اخلاقی از خانواده هم کوشا باشد.
وی اظهار داشت: با عنایت به اقتضائات امروز جامعه، مردان باید نگاه گسترده تری نسبت به مسئولیت های خود داشته باشند. مردی که خود از نظر فکری و اعتقادی غنی باشد، می تواند نقش مؤثری در رشد همسر و فرزندانش ایفا کند. البته در این راه، زنان هم باید علاقمند به یادگیری و پیشرفت باشند. آیه قرآن می گوید: «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَکُم وَ أَهْلِیکُم ناراً»، یعنی ای کسانیکه ایمان آورده اید، خودتان و خانواده تان را از آتش حفظ کنید. مشکلاتی که در خانواده ها می بینیم، اغلب به علت عدم توجه به این قوامیت است.

قوامیت بدون محبت، بی اثر است

وی در ادامه با اشاره به اینکه مفهوم قوامیت با زورگویی یا تحکم بی جا متفاوت است، اظهار نمود: قرآن، مرد قوام را «محسن» می داند؛ کسی که همانند نگهبانی از دیوار یک قلعه، از خانواده اش محافظت می کند و اجازه ورود عناصر نامطلوب به فضای خانه را نمی دهد. در این راستا، پیامبر اسلام (ص) فرموده اند: «ما اکرم النساء الا کریم و لا اهانهن الا لئیم» یعنی زنان را گرامی نمی دارد، مگر انسان بزرگوار و به آنان اهانت نمی کند، مگر شخص پست و بی مقدار.
رفتار امام خمینی (ره) با همسرشان هم نشان از همین تکریم و محبت داشت؛ ایشان حتی اجازه نمی دادند سر سفره پیش از همسرشان بنشینند
وی اضافه کرد: رفتار امام خمینی (ره) با همسرشان هم نشان از همین تکریم و محبت داشت؛ ایشان حتی اجازه نمی دادند سر سفره پیش از همسرشان بنشینند. چنین رفتارهایی است که باعث تشکیل گره های عاطفی محکم و تربیت مؤثر فرزندان می شود. از بیانات رهبر انقلاب اینست که میراث معنوی جامعه از راه زنان به نسل بعد منتقل می شود. پس مردی که می خواهد این میراث را حفظ کند، باید اهل محبت و تکریم همسرش باشد. این احترام شامل کارهای کوچک و به ظاهر بی ارزش است که در واقع بسیار پرارزش و هویت بخش هستند.
برومندپور تصریح کرد: اگر مردی نتواند رابطه ای عاطفی و گرم با همسرش به وجود بیاورد، فشارهای زندگی بر دوش زن سنگینی می کند و رابطه زوجین مبتلا به اختلال می شود. زن کارمند یا زیردست شوهر نیست، بلکه شریک زندگی اوست. مرد قوام، کارگزار خانواده نیست بلکه ستون محکم آن است. در نهایت، مردی که برای نسل آینده خود نگران است، نباید در کوتاهی در سه چیز باشد:
تأمین رزق حلال برای خانواده
حفظ خانواده مانند یک دیوار مستحکم
مراقبت از فضای خانواده و پیشگیری از ورود هر چیزی که نامطلوب است

بازگشت به تفسیر صحیح از قوامیت

وی در انتها تاکید کرد که برداشت های نادرست از مفاهیمی چون «قوامیت» زمینه ساز رفتارهای غلط در بعضی خانواده ها شده است. قرآن کریم هیچ وقت اجازه تحکم و زورگویی به مرد نداده و شیوه پیامبر اسلام (ص) سرشار از محبت، احترام و تکریم زنان بوده است.
برومندپور همینطور تصریح کرد: شیعه تفسیر خود از قرآن را با محبت آغاز می کند و مرد قوام، بدون مهرورزی و احترام، حقی برای فرمان دادن ندارد. این نه از سر احساسات فردی، بلکه دستور دین و خواست الهی است. امید است با بازخوانی صحیح مفاهیم دینی، نهاد خانواده در جامعه دینی، مستحکم تر و سالم تر شود.

منبع: مدل کودک