به گزارش مدل کودک، رئیس انجمن روان شناسی تربیتی ایران، اعتیاد به اینترنت را نوعی اپیدمی قرن ۲۱ نامید و اظهار داشت: اعتیاد اینترنتی شامل اجزای اصلی همچون تغییر خلق، تحمل، ترک، تعارض و عود است که در صورت وجود این علایم و احساس ناتوایی با اندوه فراوان فرد بعنوان دچار اعتیاد اینترنتی طبقه بندی می شود.
فریبرز درتاج در گفتگو با ایسنا، اعتیاد به اینترنت را نوعی مشکل رفتاری دانست و اضافه کرد: برخی محققین اعتیاد به اینترنت را اپیدمی قرن ۲۱ می نامند.
وی ضمن اشاره به تشخیص، عامل های خطر و پایه های نوروبیولوژیکیِ اعتیاد اینترنتی بعنوان یک مشکل رفتاری، خاطرنشان کرد: اعتیاد اینترنتی که شامل استفاده افراطی از نرم افزارهای آنلاین است، تاثیرات زیان آوری در زندگی افراد دچار جای می گذارد. اعتیاد اینترنتی بعنوان یک اعتیاد رفتاری، شامل اجزای اصلی همچون برجستگی (شیفتگی نسبت به استفاده از اینترنت)، تغییر خلق (استفاده از اینترنت برای تغییر احساسات)، تحمل (نیاز به استفاده از اینترنت برای افزایش مقدار زمان)، ترک (علائم ترک فیزیکی و روانشناختی)، تعارض (تعارض بین فردی- مشکلات با دیگران و درون فردی- از دست دادن کنترل نسبت به رفتار سایرین) و عود (بازگشت رفتار مشکل ساز به دنبال یک دوره ریاضت) است که در صورت وجود این علایم و احساس ناتوایی با اندوه فراوان فرد بعنوان دچار اعتیاد اینترنتی طبقه بندی می شود.
رئیس انجمن روان شناسی تربیتی ایران افزود: برپایه مدل ذکر شده بالا، برخی از خصوصیت های شخصیتی، مثل دلپذیری پایین و روان رنجوری بالا، عامل خطر برای ایجاد اعتیاد اینترنتی شناخته شده اند. این مورد نشان داده است اشخاصی که فاقد اعتماد، صراحت، نوع دوستی، انطباق، تواضع و دل رحمی هستند یا دچار سطوح بالای اضطراب، خصوصت خشمناک، افسردگی، خودآگاهی، تکانش گری، و صدمه پذیری باشند بیشتر در معرض مبتلا شدن به اعتیاد اینترنتی قرار دارند.
وی تصریح کرد: این نشانگرهای شخصیتی امکان دارد مستقیماً در کمپین های پیشگیری و مجموعه های کلینیکی برای درمان مورد توجه قرار گیرند. برای پیشگیری میتوان کودکان و نوجوانانی که در مقیاس های در ارتباط با شخصیت، امتیاز بالا یا پایینی دارند را پیش از شروع هر گونه رفتار مشکوک، احتمالا در مدرسه یا سایر محل های تجمع جوانان، شناسایی و مورد هدف قرار داد.
درتاج اعتقاد دارد که در زمینه درمان، افراد دارای نشانگرهای شخصیتی می توانند از روش های درمان مناسب بهره ببرند. برای نمونه، اشخاصی که در زمینه دلپذیری و توافق امتیاز پایینی دارند می توانند از گروه درمانی استفاده نمایند. کودکان می توانند در این گروه ها که تعاملات اجتماعی را آسان تر می کنند. هنجارها و رفتارهای قابل قبول اجتماعی را از راه ارتباط و تعامل با اشخاصی بیاموزند که تجربه مشابهی از استفاده مشکل ساز از اینترنت دارند.
رئیس انجمن روان شناسی تربیتی ایران با تکیه بر این که متخصصان حوزه روانشناسی اعتیاد اینترنتی را در خیلی از مطالعات در ارتباط با زیست شناسی عصبی مشابه اعتیاد به مواد دانسته اند، در توضیح بیشتر این مورد اضافه کرد: در بررسی گسترده مطالعات تصویربرداری عصبی از اعتیاد به بازی و اینترنت پژوهش عملی از نوع داوری همتا شناسایی شد. این مطالعات نشان داد که سه سطح تشابه بین اعتیاد اینترنتی و اعتیادهای رایج تر وجود دارد که عبارت اند از سطوح مولکولی، جریان های عصبی و رفتاری.
بنابر اظهارات وی، در سطح مولکولی، افراد دچار اعتیاد اینترنتی امکان دارد در مغز خود فعالیت دوپامینرژیک کمتری داشته باشند که منجر به نقص پاداش شده و آنان را در مقابل مشکلات استفاده از اینترنت صدمه پذیرتر می کند. بر همین اساس، اینترنت برای کاهش خلقیات منفی مورد استفاده قرار می گیرد. بعد از چندین بار استفاده موفق از اینترنت و تغییر حالت ناشی از آن و ارتباط دادن این دو به هم، فرد به استفاده از اینترنت عادت می کند به صورتی که اگر مدتی نتواند از آن استفاده نماید، علایم تحمل و احتمالا علایم ترک در او مشاهده می شود، ازاین رو تعجبی ندارد که اعتیاد اینترنتی اغلب با اختلالات عاطفی نظیر افسردگی، اختلالات دوقطبی و اختلال شخصیت مرزی همراه می باشد.
درتاج خاطرنشان کرد: از منظر جریان عصبی، اشتغال افراطی و طولانی مدت به اینترنت می تواند منجر به تغییراتی در ساختار مغز شود. به نظر می آید این تغییرات به نوبه خود الگوهای رفتاری مشکل سازی را ایجاد می کنند که سبب ادامه استفاده افراطی می شود. اشتغال افراطی و طولانی امکان دارد به مرور سبب حساسیت زدایی نسبت به تاثیرات لذت بخش استفاده از اینترنت شود که مقدار مصرف بیشتری را می طلبد تا منافع مشابه به دست آید.
وی افزود: حساسیت زدایی نه تنها در زمینه استفاده از اینترنت، بلکه در ارتباط با تقویت کننده های طبیعی هم اتفاق می افتد. بطور دقیق تر تر، اشخاصی که گرفتار اعتیاد اینترنتی هستند، به جای استفاده از تقویت کننده های طبیعی مانند غذا، خواب و تعاملات اجتماعی برای لذت احتیاج به تقویت کننده های قوی تری نظیر بازی آنلاین سخت دارند که اثرات مثبت زندگی روزمره و تعاملات آنها را محدود می سازد. در اثر این الگوهای رفتاری فرایندهای عاطفی و تصمیم گیری، یادگیری و حافظه در ارتباط هستند که تغییرات ساختاری اتفاق می افتد. بدین سان شاید بتوان توضیح داد که چرا این افراد دائماً در رابطه با اینترنت و دفعه بعدی که میتوانند از آن استفاده کنند، فکر می کنند. این مورد نشان داده است استفاده از اینترنت روز به روز برای آنها مهمتر می شود؟ و چرا امکان دارد آنها کنترل رفتار خویش را از دست بدهند که سبب استفاده افراطی از اینترنت می شود.
رئیس انجمن روان شناسی تربیتی ایران خاطرنشان کرد: مغز می آموزد که استفاده از اینترنت با تسکین پیشبینی و خلق های منفی همراه می باشد و این اثرات لذت بخش را به خاطر می آورد که در نتیجه منجر به تصمیم ناخودآگاه مشارکت مجدد و اشتغال اجباری، قطع نظر از مشکلات روانی اجتماعی احتمالی می شود. در برخی از پژوهش های عملی، اعتیاد به اینترنت از نظر رفتاری، مشکلات مختلفی همچون کنترل تکانش، مهار رفتاری، کارکردهای اجرایی، توجه و در مجموع عملکرد شناختی را بهمراه دارد.
درتاج خاطرنشان کرد: بازی متناوب برخی از عملکردهای شناختی، نظیر ادغام ادراکی اطلاعات و همکاری چشم – دست را تقویت می کند. بطور دقیق تر تر، بازی به صورت موفقیت آمیزی در بازتوانی های جسمی و ذهنی و یادگیری مورد استفاده قرار گرفته است که به وضوح نشان داده است بازی به صورت محض مضر نمی باشد اما همان گونه که شواهد نشان می دهند، استفاده افراطی امکان دارد منجر به نتایج منفی متفاوتی در سطوح شناختی، عصبی، مولکولی و رفتاری شود.
