آیا از نمد صنایع دستی، کلاهی برای رونق اقتصادی ایلام بافته می شود؟

آیا از نمد صنایع دستی، کلاهی برای رونق اقتصادی ایلام بافته می شود؟

به گزارش مدل کودک، ایلام: استان ایلام با تولید متنوع صنایع دستی، از فرش و گلیم نقش برجسته گرفته تا گیوه بافی و چرم دوزی، نقشی ارزشمند در معرفی فرهنگ ایران دارد؛ اما بهره برداری از بازارهای مرزی عراق و صادرات به اروپا، فرصتی است که نیازمند حمایت های بیشتر مسؤلان برای شکوفایی این هنر-صنعت است.
به گزارش مدل کودک به نقل از خبرگزاری ایرنا، استان ایلام با تاریخ و فرهنگی کهن، در زمره مهم ترین قطب های صنایع دستی کشور بشمار می رود و هنر صنعتگران این دیار جلوه ای از اصالت و تمدن ایران زمین را به نمایش می گذارد.
صنایع دستی متنوع این استان شامل فرش بافی، گلیم نقش برجسته، نمدمالی، گیوه بافی، چیت بافی، سیاه چادر بافی، جاجیم بافی، سفالگری، عروسک سازی و چرم دوزی است که بیشتر توسط روستاییان و عشایر منطقه و با بهره گیری از مواد اولیه طبیعی تولید می شود.
این محصول ها، افزون بر زیبایی و ارزش فرهنگی، نقشی تعیین کننده در معیشت خانواده های محلی دارند و چرخ اقتصاد خیلی از آنان را می چرخانند، اما با وجود غنای ایلام در حوزه صنایع دستی، این استان هنوز نتوانسته جایگاه شایسته ای در بازارهای داخلی و خارجی به دست آورد.
وابستگی به فروش محصول در روزهای خاص، نبود زیرساخت های مناسب برای ایجاد نمایشگاه دائمی و مشکلات بازاریابی، همچون موانع اصلی در این بخش بشمار می رود و این در حالیست که نزدیکی ایلام به استانهای مرزی عراق مانند میسان، دیاله و واسط، زمینه مناسبی برای توسعه صادرات صنایع دستی به کشورهای همسایه فراهم نموده است.
مسئولان استانی اعتقاد دارند پیوند مؤثر ایلام با عراق فرصتی مغتنم برای معرفی هنرهای دستی و سوغات محلی استان است، اما بهره برداری از این روابط نیازمند برنامه ریزی، حمایت و گسترش زیرساخت های صادراتی است.
یکی از راهکارهای اساسی برای رونق صنایع دستی ایلام، ایجاد نمایشگاه های دائمی در شهرستان های مختلف استان است، چنین نمایشگاه هایی نه تنها بستری مداوم برای عرضه و فروش محصولات فراهم می آورد، بلکه به معرفی این ظرفیت ها در کشور هم کمک می نماید.

کارشناسان تاکید دارند که عرضه صنایع دستی نباید محدود به ایام خاصی مانند نوروز باشد و باید شرایطی فراهم گردد تا این محصولات در طول سال در دسترس گردشگران و بازارهای داخلی و خارجی قرار گیرد.
صنایع دستی ایلام با طرح ها و نقش های اصیل خود، بازتاب دهنده فرهنگ و تمدن این دیار است و به سبب استفاده از مواد طبیعی، جذابیت زیادی برای گردشگران و بازارهای صادراتی دارد؛ قالی بافی و گلیم نقش برجسته بعنوان محصولات شاخص، توجه هر بیننده ای را به خود جلب می کنند و سفالگری و گیوه بافی هم جایگاه ویژه ای در هنرهای سنتی این منطقه دارند.
استان ایلام با برخورداری از ظرفیتهای بی نظیر در حوزه صنایع دستی، افزون بر سهم اقتصادی، شناسنامه ای فرهنگی برای معرفی ایران به جهان است و شتاب دهی به روند صادرات این محصولات، ایجاد زیرساخت های فروش دائمی و پشتیبانی از هنرمندان محلی، گامی حیاتی برای شکوفایی بیشتر صنایع دستی این استان خواهد بود.
فعالیت ۳۳ رشته صنایع دستی در ایلام
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان ایلام در گفت و گو با خبرنگار ایرنا در این زمینه توضیح داد که ۲۰ هزار صنعتگر در استان شناسایی شده که در ۳۳ رشته صنایع دستی و در ۱۵۰ کارگاه فعالیت دارند.
«فرزاد شریفی» با اشاره به پیشرفت های چشم گیر استان در قسمت صنایع دستی، گردشگری و میراث فرهنگی، اظهار داشت: استان ایلام بعنوان پدیده نوظهور گردشگری در کشور مطرح و شناخته شده است.
وی اضافه کرد: در سالهای اخیر اقدام های قابل توجهی در حوزه صنایع دستی انجام شده است و نمایشگاه های صنایع دستی استان در خارج از کشور برای فروش محصولات برگزار شده اند.

بیمه صنعتگران؛ چالشی اساسی
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان ایلام با اشاره به مشکلات صنعتگران حوزه صنایع دستی اظهار داشت که بیمه تأمین اجتماعی مهم ترین چالش این بخش است و تلاش ها برای رفع این مشکل با همکاری سازمان تأمین اجتماعی ادامه دارد.
شریفی از دریافت نشان جغرافیایی چاقوسازی (بوگده) به نام شهرستان ملکشاهی اطلاع داد و بیان نمود: چاقوسازی از هنرهای بومی و قدیمی این منطقه شمرده می شود و پیشینه ای بیشتر از چند صد سال دارد.
وی خاطرنشان کرد که صنعت چاقوسازی که ریشه در دوران استفاده از سلاح سرد دارد، ابتدا بعنوان لزوم زندگی پایه گذاری شد و بعدها در چارچوب یک هنر و صنعت گسترش یافت.
شریفی تصریح کرد: بوگده سازی که از مواد خاصی مانند فنر خودرو، کنز بلبرینگ ماشین سنگین برای بدنه و شاخ یا استخوان حیوانات برای دسته استفاده می شود، از کیفیت و مقاومت بالایی برخوردارست و شکل منحصر به فرد این چاقو، خاص منطقه ملکشاهی است و همه مراحل ساخت آن بدون استفاده از ابزار صنعتی، بشکل سنتی و دستی به انجام می رسد.
مدیرکل میراث فرهنگی ایلام اضافه کرد: چاقوسازی یا بوگده سازی یکی از ظرفیتهای بزرگ صنایع دستی استان بشمار می رود و این هنر-صنعت در نوع خود بی نظیر است.
وی افزود که حالا در کنار سایر صنایع دستی ایلام، در قراردادهای صادراتی با چند کشور خارجی روند فروش محصولات در بازارهای بین المللی شروع شده است.

فروش ۹۰ میلیاردریالی صنایع دستی ایلام
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ایلام اعلام نمود که حدود ۹۰ میلیاردریال محصولات صنایع دستی و سوغات محلی در نمایشگاه های نوروزی استان به فروش رفته است.
شریفی اظهار نمود این میزان فروش در بازه زمانی ۲۹ اسفند ۱۴۰۳ تا ۱۱ فروردین ۱۴۰۴ در نمایشگاه های صنایع دستی و سوغات محلی مناطق مختلف استان انجام شده است.
وی افزود در روزهای نوروز سال جاری نمایشگاه های صنایع دستی و سوغات محلی در شش شهرستان ایلام، بدره، دره شهر، آبدانان، دهلران و مهران دایر شد.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان ایلام خاطرنشان کرد این نمایشگاه ها شامل ۱۲۰ غرفه با حضور صنعتگران و هنرمندان بر پا شد.
شریفی بیان کرد در این نمایشگاه ها آثاری چون محصولات چرمی، حصیر، گوهر و سنگ های تزئینی و قیمتی، البسه محلی، گیوه، قالیچه، گلیم و گلیم نقش برجسته و… در معرض دید و فروش گردشگران و مسافران نوروزی قرار گرفت.

ضرورت ایجاد نمایشگاه های صنایع دستی ایلام در عراق
باتوجه به ۴۳۰ کیلومتر مرز مشترک ایلام با عراق، نمایشگاه های صنایع دستی استان در سالهای اخیر چندین بار در شهر های مختلف عراق برگزار شده که این نمایشگاه ها فرصتی مناسب برای معرفی آثار هنرمندان ایلام و توسعه بازارهای صادراتی فراهم نموده است.
مرز بین المللی مهران یکی از پرکاربردترین ورودی ها برای توریستهای خارجی عراقی است که به صورت قابل توجهی به افزایش تعداد توریستهای خارجی استان منجر گردیده است و این روند می تواند زمینه ساز رونق اقتصادی در حوزه صنایع دستی باشد؛ حوزه ای که با تولیدات خاص و اصیل خود، مورد استقبال بازارهای داخلی و خارجی قرار گرفته است.
صادرات به کشورهای اروپایی؛ فرصتی ویژه
محصولات صنایع دستی ایلام به سبب کیفیت بالا و زیبایی خاص، حالا به سفارش کشورهای اروپایی تولید و صادر می شود، البته استعداد و هنر صنعتگران ایلامی احتیاج به ظرفیت سازی و تقویت دارد تا بتواند دامنه فعالیت خویش را گسترش دهد و برگزاری نمایشگاه های داخلی و خارجی یکی از بهترین راه ها برای معرفی آثار و جذب مشتریان جدید برای هنر ایلامی است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان ایلام، با اشاره به ورود گردشگران عراقی به ایلام از راه مرز بین المللی مهران، اظهار داشت: تعداد گردشگران عراقی که در طول سال وارد استان می شوند بسیار قابل توجه است و بخشی از این گردشگران در استان مستقر شده و اقامت می کنند.
شریفی اضافه کرد: در سال ۱۴۰۳، استان ایلام میزبان ۴۵ تور گردشگری خارجی بوده است که در استان اقامت گزیده اند.
وی با اعلان اینکه تدابیر موردنیاز برای ماندگاری گردشگران عراقی با همکاری دستگاههای مرتبط اندیشیده شده است، اظهار داشت: بخشی از گردشگران عراقی برای خرید صنایع دستی به بازارهای استان رجوع می کنند که همین مساله نشان دهنده تاثیر توسعه بازارهای صنایع دستی در جذب بیشتر گردشگران به استان است.
نمایشگاه های صنایع دستی ایلام در عراق و کشورهای دیگر، نه تنها فرصتی برای عرضه هنر صنعتگران استان فراهم می آورد، بلکه اقتصاد محلی را هم ارتقا خواهد داد، حضور توریستهای خارجی، بخصوص عراقی ها، در استان ایلام تاثیر مستقیمی در رونق صنایع دستی و افزایش درآمد هنرمندان دارد و استمرار این روند، نیازمند برنامه ریزی دقیق تر و همکاری گسترده تر میان دستگاههای مرتبط می باشد.

برپایی نمایشگاه صنایع دستی در روزهای اربعین
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ایلام اظهار داشت که سال قبل با برگزاری ۱۵۰ غرفه صنایع دستی و سوغات محلی در روزهای اربعین، صنعتگران ایلامی از محل فروش محصولات خود ۵۱ میلیارد و ۳۲۰ میلیون ریال درآمد از راه محصولات متنوعی شامل چرم، زیورآلات سنگی، سبد و کیف حصیری، گلیم، نمد، شیرینی ها و مواد غذایی محلی کسب کردند.
شریفی اعلام نمود که سال جاری هم غرفه های اطلاع رسانی گردشگری و نمایشگاه های صنایع دستی برای معرفی ظرفیتهای گردشگری و عرضه محصولات بومی و محلی در شهرستان های محل تردد زائرین بر پا خواهد شد.
وی اضافه کرد: همینطور غرفه هایی در پایانه مرزی مهران و مسیر زائرین، با پخش فیلمها و کلیپ های معرفی استان، توزیع اقلام تبلیغاتی و اپلیکیشن «ایلام بلد»، به معرفی ایلام و عرضه راهنمائی به زائرین می پردازد.
شریفی هدف از برگزاری نمایشگاه های صنایع دستی در راه زائرین، معرفی و عرضه محصولات بومی استان و استفاده از فرصت حضور زائرین اربعین برای ترویج صنایع دستی و سوغات محلی عنوان نمود.
مدیرکل میراث فرهنگی اشاره کرد: مردم ایلام با پیشینه فرهنگی بالا و میهمان نوازی معروف خود، همواره آماده پذیرایی از زائرین هستند و تردد زائرین اربعین فرصت مناسبی برای معرفی میراث فرهنگی، صنایع دستی و جاذبه های گردشگری استان فراهم می آورد.

فرصت های صادرات صنایع دستی به کشور عراق
نماینده مردم شهرستان های آبدانان، بدره، دهلران و دره شهر در مجلس شورای اسلامی با اشاره به هم مرز بودن استان ایلام با کشور عراق، از این فرصت بعنوان ظرفیتی پرارزش برای معرفی و صادرات صنایع دستی بومی و محلی استان یاد کرد و بر لزوم حمایت بیشتر از صنعتگران این حوزه تصریح کرد.
«اسدالله چراغی» بیان نمود: توسعه صنایع دستی افزون بر تقویت گردشگری منطقه، زمینه ساز درآمدزایی و رونق اقتصادی برای فعالان این حوزه خواهد بود و همینطور ایجاد بازارچه های دائمی صنایع دستی در شهرستان های جنوب استان ایلام همچون دهلران، آبدانان، بدره و دره شهر می تواند باعث رونق کسب و کار و شکوفایی اقتصادی این مناطق شود.
وی از مسؤلان خواست شرایطی را برای صادرات تولیدات صنایع دستی به کشور عراق فراهم نمایند و حمایت جدی تر از صنعتگران این حوزه را جزو اولویت های کاری خود قرار دهند.
نقش اربعین در معرفی صنایع دستی ایلام
نماینده ولی فقیه در استان و امام جمعه ایلام هم اربعین را فرصتی ارزشمند برای برگزاری نمایشگاه های صنایع دستی و سوغات محلی دانست.
حجت الاسلام والمسلمین «اله نور کریمی تبار» از مسؤلان ستاد اربعین و صنعتگران استان خواست در کنار ایستگاه های صلواتی، هنر صنایع دستی استان را به زائرین اربعین عرضه کنند.
وی تصریح کرد که کیفیت بالا و قیمت مناسب صنایع دستی استان، سبب جذب مشتریانی از داخل و خارج کشور شده و صادرات این محصولات می تواند منبعی برای ارزآوری و اشتغال زایی باشد.
امام جمعه ایلام همینطور بر لزوم کارهای تبلیغی و توسعه این حوزه تصریح کرد و این اقدامات را عاملی برای اشتغال زایی خانگی و پایدار دانست.
حجت الاسلام کریمی تبار خواهان ممانعت از صدور مواد خام مانند چرم و خاک سفال فرآوری نشده به خارج از استان شد و اظهار داشت: با تشکیل صنایع تبدیلی و فرآوری در داخل استان، میتوان افزون بر کاهش هزینه تولید، زنجیره ارزش تولید صنایع دستی را تکمیل کرد.

ضرورت استفاده بهینه از بازارچه های دائمی صنایع دستی
بازارچه های دائمی صنایع دستی استان ایلام، ظرفیتی مهم برای شکوفایی اقتصادی این حوزه شمرده می شود، شغل های در رابطه با صنایع دستی می توانند بعنوان منبع درآمد پایدار برای خانوارها نقش آفرینی کنند؛ به شرط آن که کیفیت تولید، اصول بازاریابی حرفه ای و نحوه فروش محصولات به درستی مدنظر قرار گیرد.
فعالیت موثر در بستر فضای مجازی برای معرفی و فروش محصولات، توجه به ذائقه و نیاز مشتریان و همینطور ارتقاء کیفیت و بسته بندی کالاها، همچون مواردی است که باید توسط تولیدکنندگان و هنرمندان این حوزه برای توسعه بازارهای داخلی و خارجی رعایت شود.
اقدامات و اولویت ها در توسعه صنایع دستی
لازم است مسؤلان صنایع دستی، اولویت را بر آموزش، فرهنگ سازی و ایجاد انگیزه در تولیدکنندگان برای عرضه محصولات مشتری پسند قرار دهند، چون که با بهره بردن از دانش بومی و محلی و ترکیب انواع هنرها، میتوان تولیداتی خلق کرد که علاوه بر زیبایی، بازارهای بین المللی را هم جذب کرده و ارزآوری مطلوبی برای کشور داشته باشند.
همچنین به عقیده کارشناسان، برندسازی در صنایع دستی یکی از مهم ترین اقدامات برای ارتقاء کیفیت و افزایش رونق فروش این محصولات است. در زمان حاضر، واردات قاچاق صنایع دستی از کشورهایی همچون چین و هند، صدمه جدی به تولیدات داخلی وارد کرده است؛ چونکه این کالاها با قیمت های پایین تر در بازار عرضه شده و توان رقابت محصولات ایرانی را کاهش داده اند.
راهکارهای توسعه صنایع دستی و گردشگری ایلام
بررسی ها نشان میدهد که برای توسعه صنایع دستی در استان ایلام، با اقدام هایی همچون راه اندازی بانک اطلاعات جامع صنایع دستی با تمرکز بر فعالیتهای مرتبط در یک ساختار منسجم، به هماهنگی تصمیم گیری ها برای ارتقاء این حوزه، تدوین استاندارد مواد اولیه و حفظ اصالت های بومی آن برای افزایش کیفیت محصولات، پشتیبانی از کارگاه های تولیدی و اعطای تسهیلات مالی و ایجاد بازارچه های دائمی صنایع دستی، افزایش پوشش بیمه برای صنعتگران و کارگران این حوزه همراه با تضمین امنیت اقتصادی میتوان گامهای بزرگی برداشت.
صنایع دستی، نمادی از فرهنگ و هنر ایرانی است که افزون بر حفظ میراث فرهنگی، می تواند به ایجاد اشتغال پایدار و رشد اقتصادی کمک نماید، یکی از اقدامات ضروری در این مورد، تغییر نگرش نسل جوان و تشویق آنها به فراگیری این هنرهای سنتی است.
حمایت مسؤلان از هنرمندان و صنعتگران ایلامی از راه ایجاد روش های کاربردی و اقتصادی، باعث احیای این میراث گرانبها خواهد شد.
امید می رود مسؤلان با حمایت بیشتر از هنرمندان و صنعتگران ایلامی، زمینه را برای رشد و توسعه صنایع دستی این استان فراهم نمایند.
راه اندازی بازارچه های دائمی بخصوص در مناطق پرتردد، دسترسی سهل مردم به محصولات صنایع دستی و رونق گردشگری استان ایلام را به دنبال خواهد داشت.

منبع: مدل کودک