زن مسلمان از حاشیه تا متن مقاومت، ۴۳ چرا زن مسلمان به الگوی سوم نیاز دارد؟ بررسی تعارض الگوهای سنتی و مدرن

زن مسلمان از حاشیه تا متن مقاومت، ۴۳ چرا زن مسلمان به الگوی سوم نیاز دارد؟ بررسی تعارض الگوهای سنتی و مدرن

به گزارش مدل کودک به نقل از مهر، نشست سوم بررسی «الگوی سوم زن» از سلسله نشست های هفته زن مجاهد مسلمان امروز با ارایه حجت الاسلام مهدی سنجرانی اجرا شد. رضیه کشتکاران، مسئول واحد خواهران حسینیه اندیشه قم و مدیرمسئول مؤسسه فرهنگی کریمه ولایت (س)، در این جلسه به ارایه نکات خود در حوزه الگوی سوم زن پرداخت. این جلسه با نقد دکتر علیرضا ملااحمدی، دانش آموخته دکترای فلسفه تطبیقی، و دکتر عاطفه خادمی، عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگی اجتماعی، با هدف ایجاد انسجام علمی، و مقایسه دقیق تر و ایجاد گفت و گویی منسجم اجرا شد. کشتکاران در این رویداد با اشاره به ساختار علمی این جلسه اضافه کرد: بمنظور افزایش دقت مباحث و بهره مندی بهتر مخاطبان و ناقدان، ارایه استادان در چارچوب سه محور مشخص و هر محور در بازه زمانی ۱۵ دقیقه طراحی شد. این سه محور شامل «ماهیت و کارکرد الگوی سوم»، «منابع و روش فهم الگوی سوم» و «شاخصه ها و ممیزی الگوی سوم نسبت به الگوهای رقیب» بود. کشتکاران در تشریح محور نخست گفت: در محور اول، قبل از ورود به جزئیات، به این پرسش بنیادین پرداخته شد که اساساً چرا الگوی سوم زن مطرح شده و این مفهوم به چه پیشینه ای بازمی گردد. به باور ارایه دهندگان، الگوی سوم پاسخی به چالش تاریخی میان دو نگاه سنتی و مدرن به زن است؛ چالشی که بعد از انقلاب اسلامی، بخصوص در مسئله کنشگری اجتماعی زنان مسلمان، بطور جدی خودرا نشان داده است. وی اضافه کرد: در نگاه سنتی، زن عمدتا به فضای خانه محدود می شود و در الگوی مدرن غربی نیز زن در قالب نظام سرمایه داری و تولید ثروت تعریف می شود. این دو نگاه، هر یک به تنهایی نتوانسته اند پاسخگوی نیازهای هویتی، فطری و اجتماعی زن مسلمان باشند و همین مسئله، ضرورت ارایه الگویی جدید و بومی را آشکار می سازد. مدیرمسئول مؤسسه فرهنگی کریمه ولایت (س) با اشاره به محور دوم نشست اظهار داشت: در این بخش، منابع و روش فهم الگوی سوم مورد بررسی قرار گرفت. این که این الگو از چه منابع معرفتی استخراج شده، داده ها با چه منطقی صورت بندی می شوند و چطور میتوان آنها را به یک الگوی عملی و قابل اجرا تبدیل کرد، همچون مباحث اصلی این محور بود. وی با تکیه بر نقش فرهنگ در ایجاد هویت زن و خانواده اضافه کرد: یکی از نقاط مغفول در خیلی از پژوهش ها، تأثیر فضای فرهنگی و ساختارهای حاکم بر جامعه در تربیت زن و مرد و بازتاب آن در خانواده است. الگوهای حکمرانی، چه در چارچوب سلطنت های قبل از رنسانس و چه در ساختارهای مدرن بعد از آن، به صورت مستقیم در نوع تربیت مردان و به تبع آن، در روابط خانوادگی اثرگذار بوده اند. کشتکاران اشاره کرد: در ادامه نشست، به تحولات بعد از رنسانس و ایجاد الگوی مدرن غربی پرداخته شد؛ الگویی که مشارکت زن و مرد را عمدتا در قالب تولید ثروت و اقتصادمحوری تعریف می کند و از همین جا، مفاهیمی چون رقابت، راندمان و حتی تشدید تعارضات جنسیتی پدید می آید. این نگاه، بعد از انقلاب اسلامی نیز به شکل ناخواسته وارد سبک زندگی زن مسلمان ایرانی شده و در کنار نگاه سنتی، نوعی دوگانگی و تعارض هویتی به وجود آورده است. وی ادامه داد: زن مسلمان امروز در نظام جمهوری اسلامی، از یک سو می خواهد ارزش های دینی، نقش مادری و هویت خانوادگی خودرا حفظ کند و از طرفی، بدنبال کنشگری اجتماعی مؤثر است؛ کنشگری ای که نباید مبتنی بر الگوی غربی و فقط در خدمت تولید ثروت باشد. این تعارض، دقیقاً نقطه ای است که الگوی سوم برای پاسخ به آن شکل گرفته است. مسئول واحد خواهران حسینیه اندیشه قم با اشاره به محور سوم نشست اظهار داشت: در این بخش، شاخصه های الگوی سوم و تمایز آن با الگوهای رقیب تبیین شد. الگوی سوم بر مبنای خاصیت های طبیعی و فطری زن، بخصوص نقش مادری، طراحی می شود و تلاش دارد کنشگری اجتماعی زن را در امتداد هویت زنانه و دینی او تعریف کند؛ نه در تقابل با آن. وی اشاره کرد: در این نگاه، تفاوت های تکوینی زن و مرد به عنوان یک مزیت و نه یک تبعیض مورد توجه قرار می گیرد. عاطفه به عنوان وصف محوری زن و اقتدار به عنوان وصف محوری مرد تعریف می شود و ترکیب متعادل این دو، می تواند به تکامل خانواده، جامعه و تاریخ منجر شود. این تفاوت ها به شکل ضرایب متفاوت اما مکمل تبیین شد تا نشان دهد هر دو جنس، واجد هر دو خاصیت هستند، اما با اولویت ها و نقش های متفاوت. کشتکاران در آخر تاکید کرد: اگر این مبانی تکوینی، تاریخی و اجتماعی به درستی تبیین نشوند، هرگونه سعی برای عینی سازی الگوی سوم، ناخواسته به بازتولید الگوهای مردمحور منجر خواهد شد. الگوی سوم زمانی می تواند موفق باشد که هم هویت مادری زن را به رسمیت بشناسد و هم برای آن، نقش و کارکرد اجتماعی عینی، اثرگذار و متناسب با اقامه دین تعریف کند.الگوی سوم زن؛ از هویت مادری تا کنشگری اجتماعیرضیه کشتکاران، مسئول واحد خواهران حسینیه اندیشه و مدیرمسئول مؤسسه فرهنگی کریمه ولایت(س)، درباره ی جایگاه و نقش زن مسلمان اظهار داشت: خلقت بر مبنای اختیار است و این اختیار شامل دو بعد هوا و تقوا می شود. تقابل میان واقع و ایمان در طول تاریخ همیشه ملموس بوده و محور سرپرستی عاطفه، نقش زنان را در درگیری با نظام های کفر و نفاق و رشد نظام ایمانی مشخص می کند. وی با اشاره به زنان نمونه تاریخ، اضافه کرد: عطوفت و سرپرستی تاریخی زن در الگوهایی چون حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها، حضرت آسیه و حضرت مریم، برای همه زنان الهام بخش است. این زنان در مقابل طاغوت ها و نفاق، نقش کنشگری اجتماعی داشته اند و این مدل، الگویی برای زن مسلمان امروز است. کشتکاران درباره ی گستره مشارکت زن در جامعه توضیح داد: امتداد مدیریت عاطفه در خانواده، اجتماع و تمدن سازی نباید قطع شود. زنان باید در سطوح مختلف تصمیم گیری، تصمیم سازی و اجرا نقش داشته باشند، البته با رعایت خاصیت فطری خود یعنی عاطفه، تا اثرگذاری اجتماعی متناسب با فطرتشان شکل بگیرد. وی تاکید کرد: برای تحقق این نقش، سازمان های خاص زنانه ضرورت دارد. این سازمان ها با جداسازی مناسب، فرصت تصمیم گیری و مسئولیت پذیری اجتماعی را برای زن فراهم می کنند و رشد روحی، ذهنی و عملی او را ممکن می سازند. کشتکاران اضافه کرد: هویت اجتماعی زن باید از هویت مادری فراتر رود. زن مربی است؛ از دامن او مردان به معراج می روند و وظیفه تربیت، مقدمه مشارکت اجتماعی و حفظ ارزش های دینی است. وی درباره ی ضرورت تعریف جایگاه زن در وضعیت امروز اظهار داشت: اگر جایگاه اثباتی برای مادری، همسری و حجاب زن تعریف نشود، نقش او به انزوا کشیده می شود، برای اینکه در وضعیت فعلی، اعتبار زن غالباً با تحصیل و اشتغال مادی سنجیده می شود. کشتکاران در ادامه تاکید کرد: زن باید حافظ ارزش های درونی جامعه باشد، همان گونه که مردان حافظ مرزهای بیرونی هستند. کنشگری اجتماعی زن، چه در خانواده و چه در زمینه اجتماع، نقش مؤثری در دفاع از انقلاب و مواجهه با ظلم و طاغوت های امروز دارد. او در آخر اظهار داشت: زن مسلمان امروز باید با فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی متناسب با ارزش های دینی، استمرار حرکت مثبت اجتماعی خودرا در دفاع از انقلاب و مواجهه با دشمنان خارجی و داخلی به دست آورد.