الهه جعفرزاده: استفاده از هوش مصنوعی جهت بررسی علایم بیماری، تفسیر آزمایش ها و دریافت سفارش های پزشکی در بین مردم گسترش پیدا کرده است. خیلی از بیماران قبل از مراجعه به پزشک، اطلاعات و نتایج آزمایش های خویش را با ابزارهایی مانند چت جی پی تی در بین می گذارند؛ اما پاسخ های این ابزارها تا چه اندازه قابل اتکاست و آیا می توانند جای ارزیابی بالینی پزشک را بگیرند؟
دکتر هادی یزدانی، پزشک و دکترای حرفه ای پزشکی، در گفتگو با خبرآنلاین می گوید هوش مصنوعی در تفسیرهای اختصاصی و بالینی همچنان محدودیت دارد. بگفته او، استفاده از این ابزارها برای کاهش هزینه های درمان هم همیشه نتیجه بخش نیست و گاهی می تواند به افزایش نگرانی و هزینه های بیمار منجر شود.
یزدانی – پزشک پیشتر گوگل مشاور پزشکی بود و امروز چت جی پی تی / تفسیر آزمایش به تشخیص اعداد طبیعی و غیرطبیعی محدود نمی شود
یزدانی ضمن اشاره به افزایش استفاده بیماران از هوش مصنوعی در یکی دو سال گذشته می گوید: «این پدیده پیشتر هم با جست وجوی علایم در گوگل وجود داشت، اما هوش مصنوعی پروسه جست وجو را ساده تر و منظم تر کرده است. تقریبا پیش فرض ما این است که افرادی که تحصیلات معمولی دارند و بخصوص نسل جوان تر، که بصورت روزمره با گوشی هوشمند، اپلیکیشن ها و اینترنت سروکار دارند، قبل از مراجعه به پزشک از ابزارهای هوش مصنوعی بهره برده و علایم، نتایج آزمایش ها یا گزارش هایی مانند سونوگرافی و رادیولوژی خویش را با این تکنولوژی بررسی نموده اند.»
یزدانی می گوید برای ارزیابی توانایی هوش مصنوعی، چند نمونه از جواب آزمایش ها را در ابزارهای مختلف، همچون دیپ سیک، وارد کرده و خروجی این ابزارها در مواردی تفاوت چندانی با اطلاعات درج شده روی برگه آزمایش نداشته است.
هم چنین بخوانید: «از دکتر گوگل به دانای کل رسیدیم» / اخطار پزشکان در رابطه با تشخیص های اشتباه هوش مصنوعی / هر علامتی را جست وجو کنید، بالاخره به سرطان می رسید
او در توضیح این تجربه می گوید: «در واقع، همان اطلاعاتی را که روی برگه آزمایش درج شده بود، باردیگر برای من توضیح می داد و چیز چندانی به اطلاعات موجود اضافه نمی کرد. اما نکته اینجاست که تشخیص اهمیت بالینی نتایج آزمایش فقط با مشخص کردن اعداد خارج از محدوده طبیعی امکان ندارد.»
او تاکید می کند: «محدودیت هوش مصنوعی در بررسی علایم هم وجود دارد؛ چونکه محل احساس درد همیشه منشا آن نیست. به عنوان نمونه، درد شکم امکان دارد ناشی از مشکل کیسه صفرا باشد یا درد فک و دندان در تعدادی موارد تظاهر یک مشکل قلبی باشد. بنابراین، اگر بیمار منشا علامت خویش را به درستی تشخیص ندهد، اطلاعات اولیه نادرستی در اختیار هوش مصنوعی قرار می دهد و امکان دارد به نتیجه ای گمراه کننده برسد.»
هزینه های درمان چقدر در این گرایش مؤثرند؟/ هوش مصنوعی همیشه میانبُری کم هزینه نیست
یزدانی «هزینه های درمان» را یکی از فاکتورهای مؤثر در گرایش مردم به ابزارهای هوش مصنوعی می داند. بگفته او، پزشکی برای خیلی از افراد حوزه ای ناشناخته است و دسترسی به متخصص هم گاهی دشوار یا پرهزینه تمام می شود.
او ضمن اشاره به افزایش سهم هزینه های درمان در سبد خانوار می گوید: «برای مثال، اگر فردی به آنفلوآنزا مبتلا شود و به خدمات درمانی مراجعه کند، حتی اگر پزشک اقدام درمانی پیچیده ای برای او انجام ندهد، مجموع هزینه های ویزیت، دارو و درمان می تواند حداقل به حدود ۸۰۰ هزار تا یک میلیون تومان برسد. هزینه های جانبی، تغذیه، تزریقات احتمالی و زمان ازدست رفته برای کار و فعالیت را هم به این مبلغ اضافه کنید.»
با این حال، او اخطار می دهد که هوش مصنوعی همیشه هزینه های بیمار را کاهش نمی دهد و حتی امکان دارد به سبب عرضه اطلاعات نادرست، او را به سوی بررسی ها و اقدامات بیشتر هدایت کند و مخارج بیشتری بتراشد.
«تفسیر نتیجه آزمایش» احتیاج به پرداخت مجدد هزینه ویزیت دارد؟
یزدانی در رابطه با دریافت هزینه جهت بررسی جواب آزمایش می گوید: «عرف واحد و اجبار آوری میان پزشکان وجود ندارد. اگر نتیجه آزمایش طبیعی باشد و پزشک فقط سفارش های عمومی یا تغییراتی در سبک زندگی را مطرح کند، خیلی از پزشکان هزینه ویزیت مجدد دریافت نمی کنند و حتی امکان دارد مبلغ پرداخت شده را برگردانند.»
با این حال، او تاکید می کند که برخی پزشکان بررسی نتایج آزمایش را ویزیتی مستقل می دانند. اگر بیمار بعد از انجام آزمایش وارد پروسه درمان گردد و پزشک بر مبنای نتایج، دارو تجویز کند یا اقدام درمانی جدیدی انجام دهد، شرایط متفاوت خواهد بود و دریافت هزینه مجدد لزوماً غیرقانونی نیست.
جایگاه و محدودیت های هوش مصنوعی در پزشکی؛ «این ابزار مسئولیت پذیر نیست»
یزدانی هوش مصنوعی را ابزاری می داند که می تواند در عرصه هایی مانند رادیولوژی و پاتولوژی تغییرات جدی ایجاد کند؛ اما باور دارد انسان بطور کامل از پروسه پزشکی حذف نخواهد شد.
او یکی از علل این مورد را مسئولیت پذیری پزشک می داند و می گوید: «بخش عمده ای از طبابت، پذیرش مسئولیت است. هر مهری که پزشک روی یک برگه می زند، هر تشخیصی که مطرح می کند و هر اقدامی که انجام می دهد، با مسئولیت مدنی هم راه است. هنوز معین نیست شرکتهای سازنده ابزارهای هوش مصنوعی تا چه اندازه حاضرند مسئولیت تشخیص اشتباه یا عوارض ناشی از سفارش های خویش را قبول کنند. پیچیدگی ابعاد جسمی و روانی انسان و احتمال دستکاری یا ایجاد اختلال در الگوریتم ها هم از دیگر محدودیت های واگذاری کامل پروسه پزشکی به این ابزارهاست.»
خودتشخیصی با هوش مصنوعی؛ هر علامتی را جست وجو کنید، بالاخره به سرطان می رسید
یزدانی باور دارد جست وجوی علایم در اینترنت و استفاده از هوش مصنوعی می تواند اضطراب سلامت را تشدید کند. این پزشک یادآوری می کند که حتی قبل از فراگیر شدن هوش مصنوعی، جست وجوی اینترنتی علایم سبب می شد برخی افراد با نگرانی از بیماری های جدی به پزشک مراجعه نمایند.
او برای توضیح این وضعیت می گوید: «هر علامتی را که در اینترنت جست وجو کنید، در نهایت امکان دارد به سرطان هم برسید! یک علامت مانند کاهش وزن می تواند علت های متفاوتی داشته باشد و فرد عادی نمی تواند فقط با مشاهده لیستی از احتمالات، علت حقیقی آنرا تشخیص دهد.
ابزارهای هوش مصنوعی به طور معمول در آخر پاسخ های خود تاکید می کنند که اطلاعات عرضه شده باید با پزشک در بین گذاشته شود؛ بنابراین، امکان دارد فرد به جای رسیدن به پاسخ قطعی، با احتمال ها و نگرانی های بیشتری رو به رو شود. به عنوان نمونه، تپش قلب می تواند علت هایی مانند آریتمی، پرکاری تیروئید، استرس یا مصرف قهوه داشته باشد. نکته اینجاست که تشخیص علت این علامت و تعیین میزان خطر آن، فقط با اتکا به پاسخ هوش مصنوعی ممکن نیست.»
منبع: مدل کودک