پشت پرده دنیای میکروسلبریتی ها

پشت پرده دنیای میکروسلبریتی ها

مدل کودک: در میانه زمانه ای که حتی گهواره ها هم از دوربین عقب نمی مانند، برخی کودکان، قبل از آنکه زبان به سخن باز کنند و راه رفتن بیاموزند، در راه جذب لایک و فالوئر، قدم در راهی می گذارند که والدین شان برای رسیدن به آرزوی شهرت و پول برای آنها ساخته است؛ آنها در ازای گرفتن چند فالوئر و لایک، فرصت کودکی کردن را از دست می دهند و در دنیایی قدم می گذارند که از آنها یک «مینیاتور بزرگسال» می سازد.
به گزارش مدل کودک به نقل از ایسنا، فضای مجازی مدت هاست مرز میان زندگی خصوصی و نمایش عمومی را در هم شکسته است؛ حالا دیگر هر کسی می تواند تنها با در دست گرفتن یک موبایل با دوربینی با کیفیت، تصویری از زندگی دلخواهش را ثبت و آنرا به دیگران عرضه نماید. در این دنیای مجازی، موفقیت تنها به تعداد لایک و فالوئر بستگی دارد؛ معیاری که حتی خردسالان را نیز از این موج در امان نگذاشته است.
در این دنیای مجازی، بااینکه خردسالان هنوز زبان به سخن نگشوده اند، اما ناخواسته وارد بازار محتوای دیجیتال می شوند و بی آنکه بدانند این قاب های پر زرق و برق چه بهایی از دنیای بی خیال و بی دغدغه کودکی شان می گیرد، لبخند، گریه، لحظه خواب و نوع بازی شان برای گرفتن لایک، بازدید و همکاری تبلیغاتی یک «ارزش» شمرده می شود.
این، یک «بردگی مدرن در قاب اینستاگرام» است. البته، ماجرا فقط به «امروز» و «فردا» ختم نمی گردد. با این بردگی، نه فقط کودکی کردن از کودک سلب می شود، بلکه هویت آینده اش را می سازد و در نهایت، نسلی را تحویل می دهد که یا در سودای دیده شدن یا در حسرت دنیایی که هیچ گاه آنرا تجربه نکرده اند، می سوزند.

میکروسلبریتی های کوچک؛ قربانیان صنعت بلاگری و دیجیتال مارکتینگ

دکتر منصوره کریم زاده- رییس انجمن مطالعات خردسالان قبل از دبستان ایران و مدیر گروه آموزش قبل از دبستان دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی در این زمینه به ایسنا می گوید: امروزه، نظام سرمایه سالاری، شهروندان را به گرداب بزرگی از مصرف زدگی کشانده و از همین رو نیز، تبلیغات در همه زمینه های سیاست، تجارت، علم و هنر توانسته نقش موثری ایفا کند. تبلیغات در معنای منفی آن اشاره به دروغ و فریب مردم با هدف سودآوری ناعادلانه و در معنای مثبت، به ارائه اطلاعات، آگاه سازی و آموزش اشاره دارد و از این بعد کمتر مورد استفاده قرار گرفته است.
وی می افزاید: آژانس های تبلیغاتی نیز بوسیله رسانه های جمعی همچون رسانه های نوشتاری مبادرت به تبلیغات متنوع در روزنامه، کتاب ها، مجلات و تصاویر یا بوسیله رسانه های دیداری ـ شنیداری همچون رادیو و تلویزیون، ماهواره و فیلم ها تلاش جهت جذب و تشویق مخاطب می کنند. یکی از حوزه هایی که تبلیغات در آن نقش برجسته ی به ویژه در فضای مجازی ایفا می کند، صنعت مدلینگ است؛ صنعتی که در سالیان اخیر، شاهد استفاده از خردسالان در آن و گسترش این بهره جویی به عنوان شغل کودک بوده ایم.
بنابر اظهارات رییس انجمن مطالعات خردسالان قبل از دبستان ایران، در خیلی از این تبلیغات، نه فقط خردسالان مخاطب و هدف اصلی، بلکه وسیله ای برای تبلیغات و قربانی درآمدزایی و خادمان تجارت در این صنعت بوده اند. فضای مجازی سبب شده برخی خانواده ها نیز با هدف شهرت در فضای مجازی، راه اندازی صفحه های اینستاگرامی و خرید فالوئر، مبادرت به جذب مخاطب کرده و با اشتراک گذاری لحظات زندگی خردسالان خود، بدون توجه به حریم شخصی و نارضایتی آنها درحال و آینده او، صفحه خودرا به سالن مد تبدیل کنند و با ارائه تصاویر لاکچری و تحمیل ژست های خاص کودکان، نیاز به دیده شدن خویش را ارضا کنند.
کریم زاده یادآور می شود: از طرف دیگر در تبلیغات فضای مجازی به طور معمول گروه خاصی از خردسالان از نظر اقتصادی و اجتماعی به تصویر کشیده می شوند و با به نمایش گذاشتن خانه ها و وسایل لوکس بدون توجه به تنوع فرهنگی و اقتصادی در جامعه، مخاطبین را به همانندسازی با این گروه اقلیت تشویق می کنند. شاهد نوعی سو استفاده و کودک آزاری در جامعه، با عنوان «میکروسلبریتی ها» یا «میکرواینفلوئنسرها» با واقعیت «کودک کار نوین» یا «بردگی مدرن کودکان» هستیم.
مدیر گروه آموزش قبل از دبستان دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی تصریح می کند: خردسالان بطور معمول در این شرایط اختیار تصمیم گیری ندارند و به این علت هم به ابزاری برای پول و شهرت در صنعت دیجیتال مارکتینگ و طعمه بردگی مدرن در فضای مجازی شده اند.

مصادیق کودک آزاری در لباس «بلاگری»

وی با تأکید بر این که خردسالان مینیاتور بزرگسالان نیستند و نمی توانند نمونه کوچکی از بزرگسالان باشند، به شرح حال وضعیت کودکانی که در صنعت مدلینگ به فعالیت مشغول اند می پردازد و در عین حال آثار این نوع فعالیت بر روح و روان آنها را اینطور تشریح می کند: تمرین های زیاد، تکرار دیالوگ های سخت و غیر قابل درک، اجرای ژست های نمایشی، تحمل دوربین که بمنظور جذب مخاطب بیشتر و برای جبران نیازهای نیابتی پدران و مادران به آنها تحمیل می شود، استرس و فشار روانی بسیاری را به آنها تحمیل می کند. والدینی که در اینستاگرام یا سایر زمینه های مجازی با پوشاندن لباس های گزاف و فاخر، آرایش کردن کودکان، تحمیل ست های مادر و فرزندی و… مبادرت به فروش چهره معصوم کودک خود و گدایی لایک و کامنت می کنند، مصداق بارز کودک آزاری هستند و خواسته یا ناخواسته این باور را در خردسالان خود تقویت می کنند که برای دوست داشته شدن باید توجهات خاصی به آنها صورت گیرد.
بگفته کریم زاده، تحمیل فشار روانی و استرس بیش از اندازه، احساس خصومت، حسادت، رقابت، حسرت و بی عدالتی را در خردسالان به وجود آورده و در آینده نزدیک کسب هویت و پذیرش زندگی خود و ارتباط واقعی با زندگی و دنیای واقعی را برای آنها ناممکن می سازد و در نهایت هم لطمه جدی به شخصیت، ارزش های اخلاقی و باورهای فرهنگی خردسالان و کشمکش و تعارض بین والدین و فرزندان را دامن می زند.
رییس انجمن مطالعات خردسالان قبل از دبستان ایران ادامه می دهد: خیلی از کودکانی که به عنوان بازیگر در سینما و تلویزیون یا زمینه های مجازی مورد استفاده قرار گرفته اند، به سبب تفاوت هایی که با همسالان خود در کسب تجربه و شرایط طبیعی زندگی و ارتباط با همسالان خود داشته اند، مشکلات روانی، عاطفی و اجتماعی خیلی از قبیل افسردگی و مشکلات روانی را تجربه کرده و نتوانسته اند در آینده ارتباطات اجتماعی مناسبی داشته باشند. درنهایت هم ایجاد نوعی خودشیفتگی و در مرکز توجه دیگران بودن در کوتاه مدت، این خردسالان را دچارسرخوردگی و مشکلات شخصی می کند.

فقدان ضعف قانونی و دلیلهای بهره کشی مجازی از کودکان

وی در پاسخ به این پرسش که چرا والدین از خردسالان خود به عنوان ابزاری برای تبلیغ در فضای مجازی استفاده می نمایند، اینطور توضیح می دهد: فقدان فرهنگ صحیح، وجود مشکلات اقتصادی گوناگون در خانواده ها، آموزش ناکافی به والدین برای ممانعت از این نوع کودک آزاری، عدم آگاهی از حقوق کودکان، ضعف نظارت در نهادهای مدنی و غیردولتی در پشتیبانی از حقوق خردسالان و حریم آنها، فقدان برنامه ریزی های اجتماعی و فرهنگی همچون عواملی هستند که در بروز این لطمه ها نقش پررنگی دارند.
با اینحال کریم زاده معتقد می باشد که قوانین مدون و اجرای دقیق و جدی آنها می تواند مانعی بسیار قاطع در کودک آزاری و بهره کشی اقتصادی از خردسالان باشد.
وی در توضیح بیشتر می گوید: در خیلی از کشورهای جهان، قوانین و مقررات حقوقی سخت گیرانه ای جهت پیشگیری از تبلیغات برای خردسالان و استفاده از خردسالان در تبلیغات وجود دارد. پیمان نامه حقوق کودک در جمهوری اسلامی ایران صراحتاً افراد کمتر از ۱۸ سال را کودک تلقی می کند. یکی از بخش های مهم این پیمان نامه آشنایی همه آحاد جامعه به امور و حقوق خردسالان و سرپرستان آنان است. کشورهای عضو این پیمان نامه باید در مقابل خشونت های جسمی و روانی و هرگونه آزار، بی توجهی و سهل انگاری، اقدامات قانونی اجتماعی و آموزشی لازم را به عمل آورند. امروزه در اروپا قوانین منع تبلیغات برای خردسالان و منع استفاده از خردسالان در تبلیغات بسیار جدی پیگیری می شود و در این کشورها تبلیغاتی که در برنامه های تلویزیونی و رادیویی مخصوص خردسالان باشد ممنوع شده است. در ماده دوم قانون پشتیبانی از خردسالان و نوجوانان جمهوری اسلامی مصوب سال ۱۳۸۱ نیز در تعریف کودک آزاری گفته شده، هر نوع آزار و اذیت خردسالان و نوجوانان که سبب لطمه جسمانی یا روانی و یا اخلاقی شود، بهره کشی اقتصادی برشمرده و ممنوعست.
مدیر گروه آموزش قبل از دبستان دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی اضافه می کند: در بیانیه مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک نیز آمده است بازنشر تصاویر خردسالان با هدف نمایش زیبایی ها و استعدادهای کودکان، برانگیختن حس ترحم مخاطبان، تبلیغ کالا و خدمات در فضای مجازی، سایت های خبری و اینترنتی و خصوصاً صفحات شخصی توسط اشخاص حقیقی و حقوقی حتی والدین، نقض فاحش حقوق کودک و نادیده انگاشتن مصالح آنان است و می تواند خردسالان را در معرض مخاطرات جسمی و روانی در آینده قرار دهد.
کریم زاده با اعلان اینکه یکی از با اهمیت ترین راهکارهای منع کودک آزاری و بهره کشی اقتصادی از خردسالان پیگیری آموزش های فرهنگی خانواده همچون اصلاح و تغییر فرهنگ خانواده، ارائه آموزش های مناسب، آگاهی بخشی نسبت به سلامت جسمی، روانی و اخلاقی کودک و نتایج استفاده از خردسالان در تبلیغات و آشنایی به قوانین و حقوق کودک است، می افزاید: فرهنگ سازی بوسیله رسانه ها یکی از بهترین راه است. رسانه ها می توانند باتوجه به اولویت موضوعات و مسایل جامعه، بوسیله ارائه تازه ترین یافته ها و راه کارها و آموزش های مناسب، در پیشگیری و کاهش لطمه هایی از این دست، قدمی جدی بردارند. همین طور جامعه نیز لازم است نسبت به حقوق خردسالان و آگاهی از آن و رعایت قوانین و مقررات در رابطه با پیش گیری از بردگی مدرن خردسالان بطور هوشمندانه واکنش نشان دهد.