بهروز آذر: شکاف جنسیتی در انتخاب رشته ها قابل توجه است

بهروز آذر: شکاف جنسیتی در انتخاب رشته ها قابل توجه است

به گزارش مدل کودک به نقل از مهر، زهرا بهروزآذر معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری در نشست رونمایی و تشریح سالنامه آماری زنان و خانواده که ظهر امروز (دوشنبه) در ساختمان آن معاونت انجام شد ضمن اشاره به اهمیت استفاده از داده های آماری در سیاست گذاری، اظهار نمود: خوشحالم که فرصت حضور در جمع کارشناسان و استفاده از دیدگاه های آنان فراهم گشته است. قصد داشتم ابتدا نظرات حاضران را بشنوم، اما به جهت اینکه مسیر بحث روشن تر شود، لازم دیدم توضیحاتی درباره ی هدف از تدوین سالنامه آماری زنان و خانواده و رویکرد معاونت دراین خصوص عرضه کنم.
وی اضافه کرد: این مجموعه از دوره اجرای برنامه ششم توسعه شکل گرفت؛ زمانی که مبحث عدالت جنسیتی در برنامه های توسعه کشور اهمیت بیشتری یافت. همینطور با تشکیل ستاد زن و خانواده ذیل شورای عالی انقلاب فرهنگی، توجه به سیاستگذاری مبتنی بر داده در عرصه زنان و خانواده بالاتر از گذشته در دستور کار قرار گرفت.
معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری افزود: سیاستگذاری زمانی معنا پیدا می کند که تصویر روشنی از حقیقت های موجود در اختیار داشته باشیم، اگر نسبت به وضع موجود آگاهی نداشته باشیم، امکان تصمیم گیری صحیح هم وجود نخواهد داشت. از همین رو، معاونت امور زنان و خانواده از ابتدا تلاش نموده است با تعریف فاکتورهای آماری، وضعیت زنان را در عرصه های مختلف رصد و شکاف های موجود را شناسایی کند.

مطابق اصل ۲۰، همه مردم ایران از حمایت یکسان قانون برخوردارند

بهروزآذر اظهار داشت: مطابق اصل ۲۰، همه مردم ایران از حمایت یکسان قانون برخوردار می باشند و برمبنای اصل ۲۱ هم دولت موظف است زمینه رشد و شکوفایی زنان را فراهم آورد. اما زمانی که رئیس جمهوری به عنوان مجری قانون اساسی اجرای این اصول را مطالبه می کند، نخست باید مشخص شود مسیر رشد و شکوفایی زنان چیست، آیا تبعیض یا نابرابری وجود دارد یا خیر و اگر وجود دارد، منشا آن کدام است.
وی اضافه کرد: پاسخ به این پرسش ها، قدم نخست در سیاستگذاری است و بنابراین قانون گذار هم این مورد را در قوانین توسعه مورد تاکید قرار داده است تا رصد وضعیت زنان و خانواده به سلیقه مدیران وابسته نباشد و به عنوان یک تکلیف قانونی استمرار داشته باشد.
معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری عنوان کرد: امکان دارد درباره ی عنوان این مجموعه، دیدگاه های مختلفی وجود داشته باشد و حتی برخی آنرا بیشتر نزدیک به یک اطلس آماری بدانند، اما آن چه اهمیت دارد، فراهم شدن مجموعه ای از داده های معتبر برای تصمیم گیری است و از پیشنهادهای کارشناسان دراین خصوص هم استقبال می نماییم.
بهروز آذرگفت: گردآوری داده های این مجموعه کار ساده ای نبود، چونکه اطلاعات مورد نیاز از حدود ۳۰ دستگاه اجرائی دریافت شده است. در معاونت امور زنان و خانواده، تیم تخصصی با همکاری اداره ارزیابی عملکرد مسئولیت جمع آوری، بررسی و یکپارچه سازی این داده ها را بر عهده داشته است. البته این اقدام بر پایه تجربیات سالهای قبل انجام شده و هر سال فاکتورها مورد بازبینی و بروزرسانی قرار می گیرند.
وی اظهار نمود: امروز یکی از افتخارات جمهوری اسلامی ایران، حضور گسترده زنان در آموزش عالی است؛ بگونه ای که بالاتر از ۶۴ درصد داوطلبان ورود به دانشگاه ها را دختران می سازند و بالاتر از ۵۲ درصد دانشجویان کشور هم زن هستند.

شکاف جنسیتی در انتخاب برخی رشته ها قابل توجه است

بهروز آذر افزود: با این وجود، بررسی رشته های تحصیلی نشان میدهد شکاف جنسیتی در انتخاب برخی رشته ها همچنان قابل توجه است. آمارها نشان میدهد سهم زنان و مردان در تعدادی حوزه های تحصیلی، خصوصاً رشته های فنی و مهندسی، فاصله معناداری با یکدیگر دارد.
معاون امور زنان و خانواده اظهار داشت: در عرصه علوم پایه، در سال قبل حدود ۱۴۳ هزار نفر دانش آموخته شدند که از این مقدار حدود ۶۶ هزار نفر مرد بودند و وضعیت حضور زنان در این زمینه نسبتاً مطلوب تر است. اما در رشته های فنی و مهندسی شکاف بسیار جدی تر مشاهده می شود. برمبنای آمارهای عرضه شده، شمار فارغ التحصیلان یک گروه حدود ۱۸۰ هزار نفر و در گروه دیگر ۵۷۳ هزار نفر است که از وجود فاصله قابل توجه در این زمینه حکایت دارد.
وی اضافه کرد: چه باورها و عوامل فرهنگی و اجتماعی باعث می شود دختران کمتر به سوی رشته هایی مانند مهندسی برق، علوم کامپیوتر و برخی دیگر از رشته های فنی گرایش پیدا کنند؟ این در شرایطی است که حضور زنان در عرصه هایی مانند تولید محتوا، اقتصاد دیجیتال و کارهای فریلنسری بسیار پررنگ است.
بهروزآذر اشاره کرد: البته شکاف جنسیتی در رشته های STEM یا علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات، مساله ای مختص ایران نیست و در خیلی از کشورهای جهان هم وجود دارد، اما به نظر می آید این شکاف در کشور ما پررنگ تر است و نیازمند بررسی دقیق تر و عرضه راهکارهای علمی است.

حضور پررنگ تر زنان می تواند به توسعه سیستم های اخلاق محورتر کمک کند

وی افزود: شاید برخی معتقد باشند این رشته ها ماهیتی مردانه دارند و ضرورتی برای حضور زنان در آنها وجود ندارد، اما این نگاه محل تأمل است. از همین رو، این مورد را با وزیر علوم هم مطرح کرده ایم و خواهان بررسی دقیق تر فرآیندهای پذیرش و فاکتورهای مؤثر بر این وضعیت شده ایم.
بهروزآذر اظهار داشت: انتظار ما از استادان، محققان و متخصصان حوزه زنان و خانواده این است که به لایه های پنهان این آمارها بپردازند. سالنامه آماری تنها وضع موجود را توصیف می کند، اما چرایی ایجاد این وضعیت و فاکتورهای مؤثر بر آن، نیازمند پژوهش های علمی است.
وی اضافه کرد: یکی از پرسش هایی که امروز با آن مواجه هستیم این است که چرا زنان، با وجود موفقیت در عرصه هایی مانند تولید محتوا، اقتصاد دیجیتال و کارهای فریلنسری، کمتر به سوی برنامه نویسی، کدنویسی و برخی حوزه های تخصصی هوش مصنوعی گرایش پیدا می کنند.
معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهور اضافه کرد: خیلی از محققان اخلاق هوش مصنوعی اعتقاد دارند حضور چشمگیر تر زنان می تواند به توسعه سامانه هائی منجر شود که اخلاق محورتر و مبتنی بر نگاههای مراقبتی باشند. با این وجود، امروز با کمبود حضور زنان در این زمینه مواجه هستیم و این مساله نیازمند واکاوی علمی است.

مأموریت معاونت امور زنان و خانواده، شناخت مسایل زنان و کمک به یافتن راهکارهای علمی برای آنهاست

وی به حاضران اظهار داشت: از شما می خواهیم درباره ی عناوینی که در این آمارنامه دیده نمی شود و لایه های پنهان داده ها، به ما کمک کنید. انتظار داریم دانشگاهیان و محققان، چرایی این روندها را تبیین کنند و راهکارهای اجرائی برای رفع چالش ها عرضه کنند تا بتوانیم برمبنای شواهد، سیاستگذاری مؤثرتری داشته باشیم.
بهروزآذر در آخر از تداوم برگزاری نشست های تخصصی آگاهی داد و اظهار داشت: تلاش ما این است که طی شش ماه آتی، هر دو هفته یک مرتبه نشست های تخصصی در هر یک از سرفصل های سالنامه آماری زنان و خانواده برگزار گردد. فایل کامل داده ها هم در اختیار محققان قرار خواهد گرفت تا قبل از برگزاری جلسات، آنها را بررسی نمایند و بتوانیم در هر نشست بصورت تخصصی درباره ی موضوعات مختلف گفتگو نماییم.
وی اشاره کرد: امیدواریم از دل این جلسه ها، خلأهای پژوهشی کشور شناسایی شود و زمینه برای تعریف رساله ها، رساله های دانشگاهی و پژوهش های کاربردی در عرصه زنان و خانواده فراهم گردد تا نتایج آن در سیاستگذاری و برنامه ریزی های اجرائی مورد استفاده قرار گیرد.
معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری، با تاکید بر لزوم استفاده از ظرفیت دانشگاه ها در سیاستگذاری حوزه زنان و خانواده، اظهار نمود: مأموریت معاونت امور زنان و خانواده، شناخت مسایل زنان و کمک به یافتن راهکارهای علمی برای آنهاست. ما معتقد نیستیم که دولت پاسخ همه مسایل را می داند و بنابراین به مشارکت دانشگاهیان و محققان نیاز داریم.
وی ضمن اشاره به تنوع دیدگاه ها در عرصه زنان اضافه کرد: در این زمینه با طیف های مختلف فکری و پارادایم های متفاوت مواجه هستیم؛ از دیدگاه هایی که اعتقاد دارند سیاست گذار باید برای زنان تعیین تکلیف کند تا رویکردهایی که هرگونه مداخله دولت را رد می کنند. همین تنوع دیدگاه ها، سیاستگذاری در این زمینه را با پیچیدگی بیشتری همراه کرده است.
معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری افزود: انتظار ما از دانشگاهیان این است که خلأهای آماری و اطلاعاتی در عرصه زنان و خانواده را شناسایی کنند تا بتوانیم برمبنای اصول قانون اساسی، خصوصاً در حوزه رشد و شکوفایی زنان، رفع تبعیض و تحکیم خانواده، سیاستگذاری دقیق تری داشته باشیم.
بهروزآذر ضمن اشاره به تحولات اجتماعی سالیان اخیر اظهار داشت: امروز نمی توان درباره ی خانواده سخن گفت، اما حقیقت های زندگی زنان را نادیده گرفت. بالاتر از ۶۴ درصد داوطلبان ورود به دانشگاه ها را دختران می سازند و حضور زنان در مقاطع تحصیلات تکمیلی، خصوصاً مقطع دکتری، به سطحی نزدیک به برابری با مردان رسیده است. همینطور بخش قابل توجهی از اختراعات کشور توسط زنان به ثبت می رسد.

مقررات یا رویه هایی ناخواسته مانع رشد و شکوفایی زنان شده اند

وی اضافه کرد: با چنین شرایطی باید زمینه ای فراهم گردد که زنان بتوانند در کنار تجربه حضور اجتماعی، از زیست زنانه خود، همچون تجربه مادری و همسری، در صورت انتخاب، هم بهره مند شوند و میان این ابعاد تعارضی وجود نداشته باشد.
معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری با تکیه بر شناسایی موانع ساختاری رشد زنان اظهار نمود: باید مشخص شود چه قوانین، مقررات یا رویه هایی ناخواسته مانع رشد و شکوفایی زنان شده اند و در مقابل، چه اصلاحاتی می تواند مسیر پیشرفت آنان را هموار کند.
وی اضافه کرد: یکی از خلاهای موجود، نبود تحلیل انسجام میان فاکتورهای آماری است و هنوز ارتباط خیلی از داده ها با یکدیگر بصورت علمی بررسی نشده است. به عنوان مثال، نمی توان صرفا برمبنای برداشت های شخصی درباره ی ارتباط برخی فاکتورها با ارزش ها یا اخلاق قضاوت کرد. تا وقتی که داده های معتبر و پیمایش های علمی وجود نداشته باشد، نه باید برچسب زنی کرد، نه قضاوت و نه مداخله سیاستی.
بهروزآذر افزود: برای مثال، آمارها نشان میدهد میزان طلاق در پنج سال نخست زندگی مشترک کاهش یافته، اما در سالیان بعد، خصوصاً حدود سال یازدهم زندگی مشترک، افزایش داشته است. این مورد می تواند نشان دهنده اثرگذاری حمایت ها و مشاوره های سالیان ابتدائی ازدواج باشد، اما درباره ی علل افزایش طلاق در سالیان بعد نیازمند پژوهش و بررسی دقیق هستیم.
وی اظهار داشت: امروز درباره ی توانمندسازی زنان بسیار سخن گفته می شود، اما نباید از وضعیت مردان غافل شد. آمارها نشان میدهد حضور مردان در دانشگاه ها و همینطور تمایل آنان به فعالیت اقتصادی کم شده است و این مورد می تواند بر روند ازدواج و تشکیل خانواده هم اثرگذار باشد.

کاهش ازدواج ریشه فرهنگی دارد

معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری با اعلان اینکه برخی مسایل تنها با عنوان کلی «فرهنگی» قابل تبیین نیستند، خاطرنشان کرد: اگر گفته می شود قسمتی از کاهش ازدواج ریشه فرهنگی دارد، باید لایه های عمیق تر این مساله شناسایی شود. به عنوان نمونه، باید بررسی نماییم زنان و مردان امروز چه انتظاراتی از زندگی مشترک دارند و چه عواملی باعث تأخیر در ازدواج یا تغییر الگوهای تشکیل خانواده شده است.
بهروزآذر تاکید کرد: با عنایت به اهمیت استمرار همکاری با جامعه دانشگاهی، برنامه ریزی کرده ایم نشست های تخصصی بصورت منظم و مبحث محور برگزار گردد با مشارکت استادان، محققان و اندیشکده ها، ضمن تحلیل داده های سالنامه آماری زنان و خانواده، مسایل این حوزه دقیق تر شناسایی و راهکارهای اجرائی برای آنها تدوین شود.
وی از استادان و محققان خواست نتایج خودرا در قالب رساله ها، نشست های علمی، تحقیقات و کارهای رسانه ای در اختیار معاونت قرار دهند و اضافه کرد: امیدواریم با استفاده از ظرفیت علمی کشور، بتوانیم هم مسایل حوزه زنان و خانواده را دقیق تر شناسایی نماییم و هم برای آنها راهکارهای مؤثر و مبتنی بر شواهد عرضه دهیم.

اما زمانی که رئیس جمهور به عنوان مجری قانون اساسی اجرای این اصول را مطالبه می کند، نخست باید مشخص شود مسیر رشد و شکوفایی زنان چیست، آیا تبعیض یا نابرابری وجود دارد یا خیر و اگر وجود دارد، منشأ آن کدام است. وی افزود: پاسخ به این پرسش ها، قدم نخست در سیاست گذاری است و بدین سبب قانون گذار هم این مورد را در قوانین توسعه مورد تأکید قرار داده است تا رصد وضعیت زنان و خانواده به سلیقه مدیران وابسته نباشد و به عنوان یک تکلیف قانونی استمرار داشته باشد. معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری عنوان کرد: امکان دارد در رابطه با ی عنوان این مجموعه، دیدگاه های مختلفی وجود داشته باشد و حتی برخی آن را بیشتر نزدیک به یک اطلس آماری بدانند، اما آنچه اهمیت دارد، فراهم شدن مجموعه ای از داده های معتبر برای تصمیم گیری است و از پیشنهادهای کارشناسان دراین خصوص هم استقبال می نماییم. بهروز آذرگفت: گردآوری داده های این مجموعه کار ساده ای نبود، چراکه اطلاعات مورد نیاز از حدود ۳۰ دستگاه اجرائی دریافت شده است. برمبنای آمارهای عرضه شده، شمار فارغ التحصیلان یک گروه حدود ۱۸۰ هزار نفر و در گروه دیگر ۵۷۳ هزار نفر است که از وجود فاصله قابل توجه در این مورد حکایت دارد. وی افزود: چه باورها و عوامل فرهنگی و اجتماعی سبب می شود دختران کمتر به سمت رشته هایی مانند مهندسی برق، علوم کامپیوتر و برخی دیگر از رشته های فنی گرایش پیدا کنند؟ تا زمانی که داده های معتبر و پیمایش های علمی وجود نداشته باشد، نه باید برچسب زنی کرد، نه قضاوت و نه مداخله سیاستی. بهروزآذر اضافه کرد: بعنوان مثال، آمارها نشان میدهد میزان طلاق در پنج سال نخست زندگی مشترک کاهش یافته، اما در سالیان بعد، به ویژه حدود سال یازدهم زندگی مشترک، افزایش داشته است.

منبع: مدل کودک